بررسی رابطه بین مکانیزم‌های دفاعی، طرحواره‌های ناسازگار اولیه و دشواری‌های تنظیم هیجان با رفتارهای بیمارگونه خوردن در دانش‌آموزان دختر

•   آرشیو : نسخه زمستان 1404 - جلد اول
•   کد پذیرش : 14191
•   موضوع : سایر شاخه های روانشناسی
• نویسنده/گان : | سوران رجبی، زهرا طیبی، مریم نجمی نژاد
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : ‎ رفتارهای بیمارگونه خوردن از مشکلات شایع دوران نوجوانی هستند که با عوامل شناختی، هیجانی و شخصیتی متعددی مرتبط ‌اند. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی رفتارهای بیمارگونه خوردن بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه، سبک‌های دفاعی و دشواری تنظیم هیجان در دانش‌آموزان دختر انجام شد. این پژوهش از نوع همبستگی و در قالب طرح پیش‌بین انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دبیرستان‌های دخترانه شهر سیرجان در سال تحصیلی ۱۳۹۳–۱۳۹۴ بود که ۳۵۰ نفر به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل سیاهه اختلال خوردن (EDI)، پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه یانگ (فرم کوتاه)، پرسشنامه سبک‌های دفاعی (DSQ-40) و مقیاس دشواری در تنظیم هیجان (DERS) بود و داده‌ها با استفاده از رگرسیون گام‌به‌گام تحلیل شدند. نتایج نشان داد طرحواره‌های اطاعت و وابستگی/بی‌کفایتی به‌طور معنادار ۹٪ از واریانس رفتارهای بیمارگونه خوردن را تبیین کردند (R²=0.09, p<0.01). همچنین سبک دفاعی رشدنایافته و مؤلفه دشواری در کنترل تکانه، برخی ابعاد رفتارهای بیمارگونه خوردن از جمله پرخوری، کمال‌گرایی و نارضایتی بدنی را به‌طور معنادار پیش‌بینی کردند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر نقش محوری عوامل شناختی–هیجانی در بروز رفتارهای بیمارگونه خوردن تأکید دارند و می‌توانند مبنایی برای طراحی مداخلات پیشگیرانه مبتنی بر طرحواره‌درمانی و آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان در نوجوانان باشند.
•   لیست منابع : [1] اکبری زردخانه، ر.، رستمی، ن.، و زارعان، م. (1387). پایایی و اعتبار پرسشنامه سبک‌های دفاعی در نمونه دانشجویی ایرانی. مجله روان‌شناسی بالینی و پژوهشی، 5(2)، 12–24.
  [2] بابایی، س.، خداپناهی، م.، و صدق‌پور، ب. (1386). ارتباط بین باورها و نشانه‌های اختلال‌های خوردن. فصلنامه روان‌شناسی تحولی، 13(4)، 50–60.
  [3] پورقاسم، ب. کوشاور، د. سیدسجادی، ن. کرمی، ص. شاهرخی، ح؛ (1387). خطر اختلالات خوردن در دانش آموزان دبیرستانی دختر تبریز در سال 1386.مجله پزشکی علوم پزشکی تبریز.(4)30. 26-21.
  [4] حیدری‌نسب، م.، و همکاران. (1386). پرسشنامه سبک‌های دفاعی: اعتبار و پایایی در نمونه‌های ایرانی. تهران: انتشارات دانشگاه.
  [5] حیدری، ع. پاشا،غ. مامی،ش. آتش پور،ح.(1384). میزان شیوع اختلالات تغذیه و رابطه ی آن با عزت نفس، و افسردگی در دانشجویان دختر دانشگاه علوم پزشکی ایلام. دانش و پژوهش در روانشناسی.26. 16-1.
  [6] خانزاده، م.، و همکاران. (1391). نسخه فارسی مقیاس دشواری در تنظیم هیجانی (DERS). مجله روان‌شناسی بالینی ایران، 7(1)، 45–60.
  [7] روستايی، ر. حاجی فرجی، م. دژکام، م . هوشيار راد، آ. محرابی، ي . ذوقی، ت.(1392). بررسی شيوع اختلالات خوردن و برخی عوامل مرتبط با آن در دختران دانش‌آموز دبيرستانی شهر تهران در سال مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران.(1)8. 144-135.
  [8] سادوک، ب.، و سادوک، و. (1390). خلاصه روان‌پزشکی (جلد 2، ترجمه نصرالله پورافکاری، چاپ سوم). تهران: انتشارات شهرآب.
  [9] شایقیان، م.، و همکاران. (1389). اعتبار و روایی سیاهه اختلالات خوردن در جامعه ایرانی. مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی، 21(3)، 123–136.
  [10] شایقیان، ز.، آگیلاروفایی، م.، و رسول‌زاده طباطبایی، ک. (1389). بررسی طرحواره‌ها و پیوند والدینی در دختران نوجوان با وزن طبیعی، چاق و یا دارای علائم بی‌اشتهایی عصبی. پژوهنده (مجله پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)، 16(79)، 30–38.
  [11] شایقیان، م. (1387). تحلیل روان‌سنجی سیاهه اختلال خوردن گارنر در ایران. مجله روان‌شناسی تحولی، 16(2)، 89–105.
  [12] عسگری،پ. پاشا،غ. امینیان،م.(1388). رابطه ی تنظیم هیجانی،فشارزاهای روانی زندگی و تصویر از بدن با اختلالات خوردن در زنان.مجله ی اندیشه ورفتار.4(13).78-65.
  [13] کچویی،م؛ فتحی آشتیانی،ع؛ الهیاری، ع.(1391) رابطه ویژگی های شخصیتی و سبکهای دفاعی با نشانه های اختلال خوردن. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی.(4)13. 93-84.
  [14] مظفری خسروی،ح؛ حسن زاده شمسی، م؛ شریعتی، ا؛ مظفری خسروی؛(1390) شیوع اختلال خوردن و چاقی در دانش آموزان دبیرستان های دخترانه شهر یزد در سال 90-89. فصلنامه ی علمی پژوهشی دانشکده بهداشت یزد.31 (1).25-11.
  [15] مولودی، ر.، دژکام، م.، موتابی، ف.، و امیدوار، ن. (1389). مقایسه طرحواره‌های ناسازگار اولیه در افراد چاق مبتلا به اختلال پرخوری و فاقد اختلال پرخوری. مجله علوم رفتاری، 4(2)، 109–114.
  [16] یانگ، ج. ا.، کلوسکو، ج. س.، و ویشار، م. ا. (۱۳۹۰). درمان طرحواره: راهنمای کاربردی درمانگران (ترجمه ح. حمیدپور و ز. اندوز). تهران: انتشارات ارجمند.
  
  [17] American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  [18] Andrews, G., Singh, M., & Bond, M. (1993). The Defense Style Questionnaire. The Journal of Nervous and Mental Disease, 181(4), 246–256. https://doi.org/10.1097/00005053-199304000-00006
  [19] Blanco, C., Kampe, L., Wall, M. M., Wang, S., Caligor, E., & Olfson, M. (2025). Prevalence and association of defense mechanisms with common psychiatric disorders: A national study. Journal of Clinical Psychiatry, 86(2), 24m15582. https://doi.org/10.4088/JCP.24m15582
  [20] Brockmeyer, T., Skunde, M., Wu, M., Bresslein, E., Rudofsky, G., Herzog, W., & Friederich, H. C. (2022). Alexithymia and binge eating: Maladaptive emotion regulation strategy or deficient interoception? Psychiatry Research, 307, 114309. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2021.114309
  [21] Blaya, C., Dornelles, M., Blaya, R., Kipper, L., Heldt, E., Isolan, L., Bond, M., & Manfro, G. (2006). Do defense mechanisms vary according to the psychiatric disorder? Revista Brasileira de Psiquiatria, 28(3), 179–183. https://doi.org/10.1590/s1516%E2%80%9144462006000300007
  [22] Bond, M. (1983). The assessment of defensive functioning in adult life. In J. K. Hudson & D. M. Lewis (Eds.), Defense mechanisms: Their relevance to psychopathology and psychotherapy (pp. 237–260). Springer.
  [23] Costanzo, G., Di Conza, A., Bagnoli, S., & Chiodo, A. (2022). The role of eating disorder features, psychopathology, and defense mechanisms in the comprehension of orthorexic tendencies. Eating and Weight Disorders, 27, 2195–2204. https://doi.org/10.1007/s40519-022-01417-3
  [24] Chambers, R., Gullone, E., & Allen, N. B. (2009). Mindful emotion regulation: An integrative review. Clinical Psychology Review, 29(6), 560–572. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.06.005
  [25] Chabrol, H., Rousseau, A., Rodgers, R., Callahan, S., Pirlot, G., & Sztulman, H. (2005). A study of the face validity of the 40‑item version of the Defense Style Questionnaire (DSQ‑40). The Journal of Nervous and Mental Disease, 193(11), 756–758. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000185869.07322.ed
  [26] Cooper, M. J., & Hunt, J. (1998). Core beliefs and underlying assumptions in bulimia nervosa and depression. Behaviour Research and Therapy, 36(9), 895–898. https://doi.org/10.1016/s0005-7967(98)00068-0
  [27] Damiano,S. Reece,J, Reid,S. Atkins.L, Patton,G.(2015). Maladaptive schemas in adolescent females with anorexia nervosa and implications for treatment. Journal Eating Behavior.16,64-71. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2014.10.016
  [28] Gilboa‑Schechtman, E., Avnon, L., Zubery, E., & Jeczmien, P. (2006). Emotional processing in eating disorders: Specific impairment or general distress related deficiency? Depression and Anxiety, 23(6), 331–339. https://doi.org/10.1002/da.20163
  [29] Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS). Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26(1), 41–54. https://doi.org/10.1023/B:JOBA.0000007455.08539.94
  [30] Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well‑being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–36. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348
  [31] Garner, D. M., Olmsted, M. P., & Polivy, J. (1983). Development and validation of a multidimensional Eating Disorder Inventory for anorexia nervosa and bulimia. International Journal of Eating Disorders, 2(2), 15–34. https://doi.org/10.1002/1098-108X(198321)2:2
  [32] Hilbert, A., et al. (2021). Examining emotion regulation in binge‑eating disorder. Appetite (Exact journal title on PubMed). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34629115/
  [33] Hughes, E. K., & Gullone, E. (2011). Emotion regulation moderates relationships between body image concerns and psychological symptomatology. Body Image, 8, 224– 231. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2011.02.004
  [34] Walenda, A., Kostecka, B., Santangelo, P. S., & Kucharska, K. (2021). Examining emotion regulation in binge‑eating disorder. Borderline Personality Disorder and Emotion Dysregulation, 8(1), 25. https://doi.org/10.1186/s40479-021-00166-6
  [35] Zhou, R., Zhang, L., Liu, Z., & Cao, B. (2025). Emotion regulation difficulties and disordered eating in adolescents and young adults: a meta‑analysis. Journal of Eating Disorders, 13, 25. https://doi.org/10.1186/s40337-025-01197-y
  [36] Leung, N., & Price, E. (2007). Core beliefs in dieters and eating disordered women. Eating Behaviors, 8(1), 65–72. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2006.01.001
  [37] Norring, C. (1990). The Eating Disorder Inventory: Its relation to diagnostic dimensions and follow‑up status. International Journal of Eating Disorders, 9(6), 685–694. https://doi.org/10.1002/1098-108X(199011)9:6
  [38] Rose, K. S., Cooper, M. J., & Turner, H. (2006). The eating disorder belief questionnaire: Psychometric properties in an adolescent sample. Eating Behaviors, 7(3), 410–418. https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2005.05.007
  [39] Striegel‑Moore, R. H., & Bulik, C. M. (2007). Risk factors for eating disorders. American Psychologist, 62(3), 181–198. https://doi.org/10.1037/0003-066X.62.3.181
  [40] Unoka, Z., Tölgyes, T., Czobor, P., & Simon, L. (2010). Eating disorder behavior and early maladaptive schemas in subgroups of eating disorders. The Journal of Nervous and Mental Disease, 198(6), 425–431. https://doi.org/10.1097/NMD.0b013e3181e07d3d
  [41] Unoka, Z., Tölgyes, T., & Czobor, P. (2007). Early maladaptive schemas and body mass index in subgroups of eating disorders: A differential association. Comprehensive Psychiatry, 48(2), 199–204. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2006.09.002
  [42] Williamson, D. A., Martin, C. K., & Stewart, T. M. (2004). Psychological aspects of eating disorders. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology, 18(6), 1073–1088. https://doi.org/10.1016/S1521-6918(04)00084-8
  [43] Wentz, E., Gillberg, C., Gillberg, I. C., & Rastam, M. (2001). Ten-year follow-up of adolescent-onset anorexia nervosa: Psychiatric disorders and overall functioning. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 42(5), 613–622. https://doi.org/10.1017/S0021963001007284
•   کلمات کلیدی به فارسی : مکانیزم‌های دفاعی، طرحواره‌های ناسازگار اولیه، دشواری تنظیم هیجان، رفتارهای بیمارگونه خوردن
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Disordered eating behaviors are relatively common during adolescence and are associated with various cognitive, emotional, and personality-related factors. The present study aimed to predict disordered eating behaviors based on early maladaptive schemas, defense mechanisms, and difficulties in emotion regulation among adolescent girls. This correlational predictive study was conducted on 350 female high school students from Sirjan, selected through multistage cluster sampling. Participants completed the Eating Disorder Inventory (EDI), Young’s Early Maladaptive Schemas Questionnaire (short form), the Defense Style Questionnaire (DSQ-40), and the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS). Data were analyzed using stepwise regression analysis. The findings indicated that the schemas of Subjugation and Dependence/Incompetence significantly explained 9% of the variance in disordered eating behaviors. In addition, immature defense mechanisms and impulse control difficulties significantly predicted specific dimensions of disordered eating, including binge eating, perfectionism, and body dissatisfaction. The results highlight the central role of cognitive–emotional factors in the development of disordered eating behaviors among adolescents. These findings support the implementation of preventive interventions focusing on schema-based approaches and emotion regulation skills training.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Defense Mechanisms, Early Maladaptive Schemas, Difficulties in Emotion Regulation, Disordered Eating
•  صفحات : 13-24
•   دانلود فایل ( 469.34 KB )