اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر راهبردهای کنترل فکر و تحمل پریشانی در زنان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ناشی از جنگ

•   آرشیو : نسخه بهار 1405 - جلد اول
•   کد پذیرش : 141197
•   موضوع : روانشناسی بالینی
• نویسنده/گان : | زهرا ابن علی، مصطفی مظاهری، غلامرضا طالبی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر راهبردهای کنترل فکر و تحمل پریشانی در زنان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ناشی از جنگ انجام شد. پژوهش حاضر به روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری دو ماهه اجرا شد. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ناشی از جنگ با سن 18 تا 55 سال بود که در سال ۱۴۰۴ به کلینیک‌های روان‌شناسی و مشاوره شهر اصفهان مراجعه کردند. از میان آن‌ها، 36 نفر به روش هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی ساده در دو گروه مداخله (18) و کنترل (18) جای‌گذاری شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه راهبردهای کنترل فکر (ولز و دیویس، 1994) و تحمل پریشانی (سیمونز و گاهر، 2005) استفاده شد. گروه مداخله طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای (یک جلسه در هفته) به‌صورت گروهی تحت درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس مکرر انجام شد. یافته‌ها نشان داد که با کنترل پیش‌آزمون، نمرات گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در متغیرهای راهبردهای کنترل فکر و تحمل پریشانی به‌طور معناداری بهبود یافت (05/0>P). همچنین نتایج مرحله پیگیری دو ماهه حاکی از پایداری اثرات مداخله در هر دو متغیر بود. در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، روشی مؤثر برای کاهش راهبردهای ناکارآمد کنترل فکر و افزایش تحمل پریشانی در زنان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ناشی از جنگ منجر می‌باشد و این اثرات در بلندمدت نیز تداوم دارد.
•   لیست منابع : [1] پاک زاد، ز.، علیبازی، ه. (1404). اثربخشی درمان هیجان مدار بر تنطیم شناختی هیجان، بهزیستی روان شناختی و تحمل پریشانی مادران دارای فرزند با سوء مصرف مواد مخدر. فصلنامه روانشناسی و علوم رفتاری ایران، 43(3)، 26-14.
  [2] حسینی، ک.، رستمی، ب.، و یوسفی، د. (۱۴۰۱). تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش تحریک‌پذیری و بی‌حسی هیجانی بیماران مبتلا به PTSD. مجله پژوهش‌های سلامت روان، ۹(۲)، ۴۱–۵۴.
  [3] رستمی، ر.، محمدی، ا.، و صادقی، ا. (۱۳۹۷). شیوع اختلال استرس پس از سانحه و عوامل مرتبط با آن در جمعیت‌های در معرض جنگ در غرب ایران. مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، ۲۴(۳)، ۱۸۲–۱۹۰.
  [4] رضایی، ف.، کرمی، ن.، محمدی، ع. (1403). تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش افکار مزاحم و بهبود کنترل شناختی در بیماران مبتلا به PTSD. فصلنامه پژوهش‌های روان‌درمانی، 12(1)، 33-47.
  [5] صادقی، ح.، و فتحی آشتیانی، ع. (۱۴۰۱). نقش راهبردهای کنترل فکر در تداوم علائم PTSD. مجله شناخت و هیجان، ۱۲(۳)، ۱۸۰–۱۹۲.
  [6] طالبی، م.، و پورنژدی، ا. (۱۴۰۲). کمبود مطالعات جامع درباره تعامل راهبردهای کنترل فکر، تحمل پریشانی و ACT. مجله تحقیقات روان‌شناسی بالینی، ۲۷(۲)، ۱۲۰–۱۳۳.
  [7] عظیمی، م. (1402). درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر گرایش مصرف مواد، عقاید وسوسه انگیز و تحمل پریشانی در زنان سوء مصرف کنندگان مواد. فصلنامه روانشناسی و علوم رفتاری ایران، 33(1)، 13-21.
  [8] محمدخانی، ع.، محمدی، م.، دوستیان، ی. (1390). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس تحمل پریشانی. مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، 17(3)، 230–238.
  [9] میرباقری، ح.، قاسمی، ر.، و طاهری، س. (۱۴۰۲). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم هیجانی، انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و علائم PTSD در فرزندان جانبازان. مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، ۳۰(۱)، ۵۵–۷۰.
  [10] نجاتی، ولی‌الله.، قاسم‌زاده، ح.، شهیدی، س. (1389). ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسش‌نامه کنترل فکر. علوم شناختی، 12(1)، 45–54.
  [11] Alkasir, E., Masjedi-Arani, A., Bakhtiyari, M., & Isfeedvajani, M. S. (2024). The effectiveness of acceptance and commitment therapy in reducing the symptoms of complicated grief, corona disease anxiety, and improving the quality of life in the survivors of the deceased due to COVID-19. Journal of Education and Health Promotion, 13(1), 406.
  [12] American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM‑5‑TR). American Psychiatric Association Publishing.
  [13] Banducci, A. N., Bujarski, S. J., Bonn-Miller, M. O., Patel, A., & Connolly, K. M. (2017). The impact of distress tolerance on PTSD symptoms and coping among trauma-exposed individuals. Journal of Anxiety Disorders, 47, 52–59.
  [14] Brown, H., Kelly, M., & Thompson, R. (2022). Combined CBT and ACT in treating PTSD: A hybrid intervention study. Cognitive Behaviour Therapy, 51(3), 230–242.
  [15] Chubinidze, D., Li, Z., Croft, P., Nodding, B., Slovak, P., & Tchanturia, K. (2025). “Calming the nightmares”: A qualitative study of a socially assistive robot for sensory and emotional support in individuals with eating disorders and PTSD. PLoS One, 20(6), e0325469.
  [16] Dalrymple, K. L., & Herbert, J. D. (2025). Acceptance and commitment therapy for generalized social anxiety disorder: A pilot study. Behavior Modification, 31(5), 543-568.
  [17] Hayes, S. C., & King, G. A. (2024). Acceptance and commitment therapy: What the history of ACT and the first 1,000 randomized controlled trials reveal. Journal of Contextual Behavioral Science, 33, 100809.
  [18] Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change. New York: Guilford Press.
  [19] Kellett, S., Clarke, S., & Matthews, L. (2025). Acceptance and Commitment Therapy for complex PTSD: A case study. Journal of Traumatic Stress, 38(1), 55–63.
  [20] Kessler, R. C., Aguilar‑Gaxiola, S., Alonso, J., Benjet, C., Bromet, E. J., Cardoso, G., Koenen, K. C. (2017). Trauma and PTSD in the WHO World Mental Health Surveys. European Journal of Psychotraumatology, 8(sup5), 1353383.
  [21] Leyro, T. M., Zvolensky, M. J., & Bernstein, A. (2010). Distress tolerance and psychopathological symptoms and disorders: A review of the empirical literature. Clinical Psychology Review, 30(8), 1041–1054.
  [22] Liu, J. Q., Mak, Y. W., Tang, A. L., Kwan, C., Al Zoubi, F., Wong, T. K., ... & Wong, A. Y. (2025). Effects of acceptance and commitment therapy plus exercise for older adults with chronic low back pain: A preliminary cluster randomized controlled trial with qualitative interviews. The Journal of Pain, 30, 105350.
  [23] Loftus, E. F., Williams, J., & Carter, L. (2024). Group Acceptance and Commitment Therapy for adults with PTSD: Outcomes and follow-up. Clinical Psychology & Psychotherapy, 31(2), 210–222.
  [24] López-Pinar, C., Lara-Merín, L., & Macías, J. (2025). Process of change and efficacy of acceptance and commitment therapy (ACT) for anxiety and depression symptoms in adolescents: A meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Affective Disorders, 368, 633-644.
  [25] Martinez-Calderon, J., García-Muñoz, C., Rufo-Barbero, C., Matias-Soto, J., & Cano-García, F. J. (2024). Acceptance and commitment therapy for chronic pain: an overview of systematic reviews with meta-analysis of randomized clinical trials. The journal of pain, 25(3), 595-617.
  [26] Mitchell, P., Lee, S. C., Yoo, P. E., Morokoff, A., Sharma, R. P., Williams, D. L., ... & Campbell, B. C. (2023). Assessment of safety of a fully implanted endovascular brain-computer interface for severe paralysis in 4 patients: the stentrode with thought-controlled digital switch (SWITCH) study. JAMA neurology, 80(3), 270-278.
  [27] Najafi, M., Nouri, R., & Mohammadi, M. R. (2014). Prevalence of post traumatic stress disorder among survivors of the Iran–Iraq war. Asian Journal of Psychiatry, 9, 1–5.
  [28] Najmi, S., Riemann, B. C., & Wegner, D. M. (2009). Managing unwanted intrusive thoughts in post-traumatic stress disorder: Thought suppression and its paradoxical effects. Behaviour Research and Therapy, 47(12), 1027–1033.
  [29] Onen, H., Luzala, M. M., Kigozi, S., Sikumbili, R. M., Muanga, C. J. K., Zola, E. N., ... & Memvanga, P. B. (2023). Mosquito-borne diseases and their control strategies: an overview focused on green synthesized plant-based metallic nanoparticles. Insects, 14(3), 221.
  [30] Parvin, A., Dehghan, A., Masoumi, A., Zeraatpishe, F., Ghaed, L., & Bijani, M. (2024). Investigation the effect of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) training on stigma and family functioning in family members of patients with psychiatric disorders: a randomized controlled clinical trial. BMC psychiatry, 24(1), 642.
  [31] Polusny, M. A., Erbes, C. R., & Thuras, P. (2021). Mindfulness and Acceptance and Commitment Therapy for military veterans with PTSD: Enhancing resilience and quality of life. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 89(4), 287–299.
  [32] Roemer, L., Orsillo, S. M., & Salters-Pedneault, K. (2020). Efficacy of an acceptance-based behavior therapy for generalized anxiety disorder: Evaluation in a randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 76(6), 1083-1089.
  [33] Salari, N., Hosseinian Far, A., Jalali, R., Vaisi Raygani, A., Rasoulpoor, S., Mohammadi, M., Rasoulpoor, S., & Khaledi Paveh, B. (2020). Prevalence of post traumatic stress disorder in Iran: A systematic review and meta analysis. BMC Psychiatry, 20, 355.
  [34] Salkovskis, P. M., & Harrison, J. (1984). Abnormal and normal obsessions. Behaviour Research and Therapy, 22(5), 549–552.
  [35] Simons, J. S., & Gaher, R. M. (2005). The Distress Tolerance Scale: Development and validation of a self-report measure. Motivation and Emotion, 29(2), 83–102.
  [36] Steel, Z., Chey, T., Silove, D., Marnane, C., Bryant, R. A., & van Ommeren, M. (2009). Association of torture and other potentially traumatic events with mental health outcomes among populations exposed to mass conflict and displacement: A systematic review and meta‑analysis. JAMA, 302(5), 537–549.
  [37] Thompson, E. M., Destree, L., Albertella, L., & Fontenelle, L. F. (2021). Internet-based acceptance and commitment therapy: a transdiagnostic systematic review and meta-analysis for mental health outcomes. Behavior therapy, 52(2), 492-507.
  [38] Vujanovic, A. A., Bonn-Miller, M. O., Potter, C. M., Marshall-Berenz, E. C., & Zvolensky, M. J. (2011). Anxiety sensitivity and distress tolerance: Relations to PTSD symptom severity among trauma-exposed adults. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 33(4), 449–458.
  [39] Vujanovic, A. A., & Zvolensky, M. J. (2019). Distress tolerance: Theory, measurement, and relations to psychopathology. Current Opinion in Psychology, 30, 50–55.
  [40] Wegner, D. M. (1994). Ironic processes of mental control. Psychological Review, 101(1), 34–52.
  [41] Wells, A. (1997). Cognitive therapy of anxiety disorders: A practice manual and conceptual guide. Chichester, UK: Wiley.
  [42] Wells, A., & Davies, M. I. (1994). The Thought Control Questionnaire: A measure of individual differences in the control of unwanted thoughts. Behaviour Research and Therapy, 32(8), 871–878.
  [43] World Health Organization. (2019). Mental health in emergencies. World Health Organization.
•   کلمات کلیدی به فارسی : اختلال استرس پس از سانحه، تحمل پریشانی، راهبردهای کنترل فکر، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : This study aimed to examine the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on thought control strategies and distress tolerance in women with war‑related post‑traumatic stress disorder (PTSD). The present research employed a quasi‑experimental design with a pretest–posttest control group and a two‑month follow‑up. The statistical population included all women aged 18 to 55 years diagnosed with war‑related PTSD who referred to psychological and counseling clinics in Isfahan in 2025. Among them, 36 participants were selected through purposive sampling and randomly assigned to an intervention group (n = 18) and a control group (n = 18). Data were collected using the Thought Control Questionnaire (Wells & Davies, 1994) and the Distress Tolerance Scale (Simons & Gaher, 2005). The intervention group received Acceptance and Commitment Therapy in eight 90‑minute weekly group sessions, while the control group received no intervention. Data were analyzed using repeated measures analysis of variance. The findings indicated that, after controlling for pretest scores, the experimental group showed a significant improvement compared to the control group in thought control strategies and distress tolerance (p < 0.05). Furthermore, the results of the two‑month follow‑up demonstrated the stability of the intervention effects for both variables. Overall, the findings suggest that Acceptance and Commitment Therapy is an effective approach for reducing maladaptive thought control strategies and increasing distress tolerance among women with war‑related PTSD, and these effects remain stable over time.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Post-Traumatic Stress Disorder, Distress Tolerance, Thought Control Strategies, Acceptance and Commitment Therapy.
•  صفحات : 1-18
•   دانلود فایل ( 639.68 KB )