اثربخشی درمان شناختی‌رفتاری بر سلامت روان و افسردگی نوجوانان بدسرپرست و بی‌سرپرست مراکز نگهداری شبانه‌روزی شهر شیراز

•   آرشیو : نسخه بهار 1405 - جلد اول
•   کد پذیرش : 141204
•   موضوع : روانشناسی بالینی
• نویسنده/گان : | سیده تارا حسینی حقیقی، حسن خضری
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : نوجوانان بدسرپرست و بی‌سرپرست به دلیل تجربه طرد، فقدان مراقبت پایدار و قرارگیری در موقعیت‌های پرتنش، در معرض سطوح بالاتری از مشکلات سلامت روان، افسردگی و نشانه‌های پس‌آسیبی قرار دارند. هدف این پژوهش ارزیابی اثربخشی درمان شناختی‌رفتاری بر بهبود سلامت روان و کاهش افسردگی و نشانه‌های پس‌آسیبی در این گروه از نوجوانان بود. پژوهش حاضر با طرح نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله ساکن مراکز نگهداری شبانه‌روزی شهر شیراز بود و ۳۰ نفر از آنان با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. مداخله شامل دوازده جلسه درمان شناختی‌رفتاری مبتنی بر پروتکل‌های استاندارد افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه بود. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه سلامت عمومی ۲۸ سؤالی گلدبرگ و هیلر (۱۹۷۹)، پرسشنامه افسردگی بک II-(Beck, 1996)و پرسشنامه می‌سی‌سی‌پی برای سنجش نشانه‌های پس‌آسیبی(Keane, 1987) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با روش‌های آماری مناسب طرح نیمه‌آزمایشی و کنترل اثر پیش‌آزمون انجام گرفت. نتایج نشان داد درمان شناختی‌رفتاری موجب کاهش معنی‌دار افسردگی و نشانه‌های پس‌آسیبی و بهبود معنادار سلامت روان نسبت به گروه کنترل شد. این یافته‌ها نقش مؤثر درمان شناختی‌رفتاری را در بهبود وضعیت روانی نوجوانان در معرض آسیب تأیید می‌کند و بر اهمیت به‌کارگیری مداخلات مبتنی بر شواهد در مراکز نگهداری تأکید دارد.
•   لیست منابع : [1] اسماعیلی، م.، قمری، م.، و نادر، ح. م. (1393). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و ذهن‌آگاهی بر سلامت روان. سلامت اجتماعی و اعتیاد، 4(1).
  [2] تقوی، س. خ. (1380). بررسی روایی و پایایی پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) بر روی گروهی از دانشجویان دانشگاه شیراز. مجله روان‌شناسی، 4(3)، 381-398.
  [3] دهقانی، ی. (1395). بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر سلامت روان و باورهای غیرمنطقی مادران دارای فرزند مبتلا به اوتیسم. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 26(135)، 87-98.
  [4] رجبی، ع.، شمسونی اهوازی، ع.، و امان‌الهی، ش. (1397). تأثیر درمان شناختی-رفتاری گروهی بر کاهش نشانه‌های افسردگی در دختران نوجوان. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 15(29)، 125-148.
  [5] رستمی، ف.، اشرف‌تلاش، ر.، سیدهاشمی، ه.، و ابوالحسنی، م. (1395). مقایسه اثربخشی درمان شناختی–رفتاری با درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در افزایش فعالیت و کاهش وزن افراد چاق مبتلا به بیماری کرونری قلبی. پژوهش در روان‌شناسی سلامت، 8(31)، 53-78.
  [6] مرادی، م.، حسینی، ع.، جعفر، ج.، و قائدیانی، ع. (1394). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه در نوجوانان. نشریه دانشگاه علوم پزشکی البرز، 3(4)، 168-175.
  [7] مرآتی، ع.، یوس‌کرمی، س.، و آینده، د. (1397). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر بهبود اختلال استرس پس از سانحه: مطالعه موردی زلزله‌زدگان کرمانشاه. Scientific Journal of Rescue and Relief، 10(2)، 90-100.
  [8] ناظر، م.، ریاحی، ن. (1395). تأثیر آموزش مدیریت استرس با سبک شناختی-رفتاری بر استرس و سلامت روان در والدین کودکان معلول ذهنی. ذهنی‌رهی، 17(2)، 32-41.
  [9] هاشمی، ن.، و هاشمیان، ف. (1395). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و طرحواره‌درمانی بر شادکامی و سلامت روان دانشجویان پرستاری. کلین نرس مامایی، 5(1)، 12-22.
  [10] همتی‌نژاد، ح.، و زینالی، ع. (1396). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر بهبود سلامت روان مادران دارای دانش‌آموزان نوجوان بزهکار. مجله پزشکی ارومیه، 28(5)، 296-304.
  [11] یاوند، ح.، حسنی، ع.، و کیانوش، ف. (1393). بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و کنش‌درمانی بر کاهش اختلالات رفتاری نوجوانان. مجله سلامت روان، 14(1)، 71-94.
  [12] جاویدتمین، ج.، حسین، ق.، و قمری، م. (1400). اثربخشی درمان شناختی-رفتاری گروهی بر افزایش تاب‌آوری جانبازان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD). پرستار و پزشک در رزم، 31، 84-91.
  [13] خانی‌پور، ح.، مرادی، ح.، علی‌زاده، ع.، و مویدعبادی، م. (1398). نیم‌رخ علائم اختلال استرس پس از آسیب و ابعاد شناختی و هیجانی نظریه ذهن در کودکان بی‌سرپرست. مطالعات روان‌شناختی، 15(3)، 73-88.
  [14] Beck, A. T., & Haigh, E. A. P. (2014). Advances in cognitive behavioral therapy. Annual Review of Clinical Psychology, 10, 1–26.
  [15] Brewin, C. R., Andrews, B., & Valentine, J. D. (2017). Meta-analysis of risk factors for posttraumatic stress disorder in trauma-exposed adults. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85(9), 848–860.
  [16] Breslau, N., Davis, G. C., & Andreski, P. (1995). Risk factors for posttraumatic stress disorder: Epidemiologic findings. Archives of General Psychiatry, 52(11), 1048–1060.
  [17] Bukhari, S. R., & Afzal, F. (2020). Treating post-traumatic stress disorder with cognitive behavior therapy: A case study. Pakistan Journal of Medical Research, 59(3), 120–123.
  [18] Cénat, J. M., Farahi, S. M. M. M., Rousseau, C., Bukaka, J., Darius, W. P., Derivois, D., & Luyeye, N. (2023). Prevalence and factors related to post traumatic stress disorder and depression symptoms among children and adolescents survivors and orphans of Ebola virus disease in the Democratic Republic of the Congo during the COVID 19 pandemic. Journal of Adolescent Health, 73(6), 1019–1029.
  [19] David, D., Cristea, I., & Hofmann, S. G. (2018). Why cognitive behavioral therapy is the current gold standard of psychotherapy. Frontiers in Psychiatry, 9, 4.
  [20] Dunmore, E., Clark, D. M., & Ehlers, A. (2001). A prospective investigation of the role of cognitive factors in persistent posttraumatic stress disorder after physical or sexual assault. Behaviour Research and Therapy, 39(9), 1063–1084.
  [21] Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 319–345.
  [22] Foa, E. B., & Kozak, M. J. (1986). Emotional processing of fear: Exposure to corrective information. Psychological Bulletin, 99(1), 20–35.
  [23] Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T., & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440.
  [24] Kar, N. (2011). Cognitive behavioral therapy for the treatment of post traumatic stress disorder: A review. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 7, 167–181.
  [25] Merker, A., et al. (2012). Genetic markers of serotonin and the risk of PTSD. Journal of Psychiatric Research, 46(3), 410–416.
  [26] Norrholm, S. D., & Ressler, K. J. (2009). Genetics of anxiety and trauma related disorders. Neuroscience, 164(1), 272–287.
  [27] Öst, L. G., Enebrink, P., Finnes, A., Ghaderi, A., Havnen, A., Kvale, G., & Wergeland, G. J. (2023). Cognitive behavior therapy for adult post traumatic stress disorder in routine clinical care: A systematic review and meta analysis. Behaviour Research and Therapy, 104323.
  [28] Patel, V. (2013). Why adolescent depression is a global health priority and what we should do about it. Journal of Adolescent Health, 52(5), 511–512.
  [29] Resick, P. A., Bovin, M. J., Calloway, A. L., Dick, A. M., King, M. W., Mitchell, K. S., & Wolf, E. J. (2012). A critical evaluation of the complex PTSD literature: Implications for DSM 5. Journal of Traumatic Stress, 25(3), 241–251.
  [30] Silva, R. R., Cloitre, M., Davis, M., Levitt, J., Gomez, S., Ngai, I., & Brown, E. (2003). Early intervention with traumatized children. Psychiatric Quarterly, 74, 333–347.
  [31] Xian Yu, C. Y., Deng, N. J., Zhang, J., Li, H. Y., Gao, T. Y., Zhang, C., & Gong, Q. Q. (2022). Cognitive behavioral therapy for children and adolescents with post traumatic stress disorder: Meta analysis. Journal of Affective Disorders, 308, 502–511.
  [32] Yehuda, R., Hoge, C. W., McFarlane, A. C., Vermetten, E., Lanius, R. A., Nievergelt, C. M., & Hyman, S. E. (2015). Post traumatic stress disorder. Nature Reviews Disease Primers, 1, 15057.
  [33] World Health Organization. (2019). Adolescent mental health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health
  [34] Bhatt, K. B., Apidechkul, T., Srichan, P., & Bhatt, N. (2020). Depressive symptoms among orphans and vulnerable adolescents in childcare homes in Nepal: A cross sectional study. BMC Psychiatry, 20, 1–10.
  [35] Ibrahim, A., El Bilsha, M. A., El Ghilany, A. H., & Khater, M. (2012). Prevalence and predictors of depression among orphans in Dakahlia’s orphanages, Egypt. International Journal of Collaborative Research on Internal Medicine & Public Health, 4(12), 2036.
•   کلمات کلیدی به فارسی : درمان شناختی‌رفتاری، اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی، سلامت روان، نوجوانان بدسرپرست، مراکز نگهداری شبانه‌روزی.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Adolescents living in residential care facilities are at heightened risk for mental health problems, depression, and post traumatic symptoms due to experiences of neglect, instability, and exposure to chronic stress. The present study aimed to evaluate the effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy (CBT) in improving mental health and reducing depressive and post traumatic symptoms among adolescents in residential care. A quasi experimental pretest–posttest design with a control group was employed. The target population consisted of adolescents aged 12 to 18 years residing in residential care centers in Shiraz, and a sample of thirty participants was selected using simple random sampling and assigned to experimental and control groups. The intervention consisted of twelve CBT sessions based on standardized protocols for depression and post traumatic stress. Data were collected using the General Health Questionnaire 28 developed by Goldberg and Hiller (1979), the Beck Depression Inventory II (Beck, 1996), and the Mississippi Scale for PTSD (Keane, 1987). Data analysis was performed using appropriate statistical procedures for quasi experimental designs while controlling for baseline scores. The results indicated that CBT led to substantial reductions in depressive and post traumatic symptoms and significant improvement in mental health compared with the control group. These findings support the effectiveness of CBT for adolescents at risk and highlight the need for implementing evidence based interventions in residential care settings.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Cognitive Behavioral Therapy, Depression, Post Traumatic Stress Disorder, Mental Health, At risk Adolescents, Residential Care
•  صفحات : 98-104
•   دانلود فایل ( 320.10 KB )