پیش‌بینی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان دوره اول متوسطه بر اساس سبک‌های فرزندپروری و تاب‌آوری مادران

•   آرشیو : نسخه بهار 1405 - جلد اول
•   کد پذیرش : 141192
•   موضوع : روانشناسی عمومی
• نویسنده/گان : | بهروز سالک عینی، مریم درویشی، لیلا عروتی موفق
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : مسئولیت‌پذیری از مهم‌ترین مؤلفه‌های رشد اجتماعی و اخلاقی دانش‌آموزان در دوره نوجوانی است که از خانواده و سبک تربیتی والدین تأثیر می‌پذیرد. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان دوره اول متوسطه بر اساس سبک‌های فرزندپروری و تاب‌آوری مادران انجام شد. پژوهش حاضر از نظر جهت‌گیری از نوع کاربردی، از نظر فلسفه از نوع اثبات‌گرایی، از نظر استراتژی از نوع کمی، از نظر هدف از نوع توصیفی، از نظر افق زمانی از نوع مقطعی و داده‌ها از طریق پرسشنامه گردآوری گردید. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دوره اول متوسطه شهر رزن و مادران آن‌ها در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰۴ بود؛ به‌طور مشخص، در منطقه سردرود ۱۷۵۰ دانش‌آموز (۸۶۴ دختر و ۸۸۴ پسر) مشغول به تحصیل بودند که در مطالعه حاضر فقط دانش‌آموزان پسر و مادران آن‌ها (به تعداد ۸۸۴ نفر) به عنوان جامعه آماری مدنظر قرار گرفتند. از این میان، با استفاده از جدول مورگان و کرجسی و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، نمونه‌ای به حجم ۳۱۶ نفر انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مسئولیت‌پذیری لویس (۲۰۰۱)، پرسشنامه سبک فرزندپروری بامریند (۱۹۷۲) و مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون (2003) بودند. داده‌ها به‌صورت آنلاین گردآوری و پس از پالایش، با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و Smart PLS نسخه ۳ تحلیل شدند. در سطح توصیفی، میانگین و انحراف معیار متغیرها گزارش شد و در بخش استنباطی، از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده گردید. نتایج نشان داد سبک فرزندپروری مقتدرانه با ضریب تأثیر 76%، سبک مستبدانه با 85%، سبک سهل‌گیرانه با 79% و تاب‌آوری مادران با 81%، همگی تأثیر مستقیم و معناداری بر مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان دارند. این یافته‌ها بیانگر نقش برجسته خانواده و تاب‌آوری والدین در ارتقاء رفتارهای مسئولانه در نوجوانان است.
•   لیست منابع : [1] ابراهیمی، لقمان؛ موسوی، سید جمال (1397). رابطه مؤلفه‌های هوش هیجانی و سبک‌های فرزندپروری با گرایش به سوءمصرف مواد در دانش آموزان. سلامت اجتماعی و اعتیاد، 5(19)، 52-43.
  [2] احمدی زمانی، زهرا؛ گودرزی، اکرم؛ دیالمه، نیکو (1398). مرور سیستماتیک عوامل مؤثر بر مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان با تأکید بر نقش مدرسه. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 7(13)، 57-23.
  [3] امانی، ملاحت (1397). پیش‌بینی سبک‌های فرزندپروری مادران از طریق سبک‌های دلبستگی و ویژگی‌های شخصیتی آنها. رویش روانشناسی، 7 (11)، 193-210.
  [4] اوضاعی، نسرین؛ عظیم پور، احسان؛ امام‌جمعه، محمدرضا (1398). نقش میانجی فرسودگی تحصیلی و تاب‌آوری تحصیلی در رابطه بین سرزندگی تحصیلی و کیفیت زندگی در مدرسه دانشگاه فرهنگیان. دوفصلنامه علمی-پژوهشی، مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 8(20)، 261-237.
  [5] بهجت فومنی، فاطمه؛ فضل الهی قمشی، سیف اله (1401). پیش‌بینی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان مدارس متوسطه قم بر اساس باورهای هوشی و تاب‌آوری. راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی، 4(16)، 82-72.
  [6] تراپی گل‌سفید، معصومه؛ نویدی مقدم، مسعود؛ منیرپور، نادر (1398). رابطه روان بنه‌های سازش نایافته و الگوی پنج عامل شخصیت با میزان تاب‌آوری در پرستاران. فصلنامه علوم روان‌شناختی، 18(75)، 355-262.
  [7] حسینی، سارا؛ میرزایی خالص، محمد (1400). نقش میانجی اهداف اجتماعی در رابطه میان آسیب‌پذیری روانی با مسئولیت‌پذیری دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه. فصلنامه مدیریت و چشم‌انداز آموزش، 3(2)، 150-129.
  [8] خرم‌دل، کاظم (1402). نقش سبک‌های فرزندپروری و باورهای معنوی بر هوش اخلاقی و مسئولیت‌پذیری دانش آموزان دبیرستانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، شیراز: موسسه آموزش عالی فاطمیه (س).
  [9] خلعتی، اعظم (1401). پیش‌بینی مسئولیت‌پذیری فرزندان بر اساس ترتیب تولد و سبک‌های فرزندپروری والدین. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی هدی.
  [10] خلیلی، فاطمه (1399). رابطه شیوه‌های فرزندپروری (استبدادی، آزادگذار و منطقی) با موفقیت تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه. ایده‌های نوین روانشناسی، 5(10)، 8-1.
  [11] ذکایی فر، آرزو؛ موسی زاده، توکل (1399). نقش سبک‌های فرزند پروری والدین در پیش‌بینی رشد اجتماعی کودکان پیش‌دبستان 5 و 6 ساله. پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، 10(37)، 100-87.
  [12] رضازاده، احسان (1398). بررسی رابطه ساختاری مسئولیت‌پذیری و فرسودگی تحصیلی با میانجیگری سبک‌های تصمیم‌گیری در دانش آموزان دوره دوم متوسطه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم تربیتی. دانشگاه علامه طباطبائی.
  [13] رهبر کرباسدهی، فاطمه؛ ابوالقاسمی، عباس؛ رهبر، ابراهیم (1398). اثربخشی طرحواره درمانی بر تاب‌آوری روان‌شناختی و توانمندی اجتماعی دانش آموزان با نشانه‌های افسردگی. مطالعات روان‌شناختی، 15(4)، 35-22.
  [14] سرپولکی، بیتا؛ کلاهی، پریسا (1395). بررسی رابطه شادکامی، ویژگی‌های شخصیتی و شیوه‌های فرزندپروری مادران با سلامت روان فرزندان. تحقیقات جدید در علوم انسانی، 2(4)، 139-129.
  [15] فتاحی، سعیده؛ دلداده مقدم، مهرانگیز؛ تقوی، فرشته (1398). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر تاب‌آوری و شادکامی مادران دارای کودکان مبتلا به اختلال یادگیری. مجله مطالعات ناتوانی، 6(9)، 9-1.
  [16] ملازهی، امین؛ یارمحمدیان، محمدحسین؛ شاه طالبی، بدری (1398). در تبیینی نو از مؤلفه‌های تربیت شهروندی با تأکید بر برنامه درسی پنهان در دوره دبیرستان. مدیریت فرهنگی، 12(44)، 17-1.
  [17] ناظر، محمد؛ مختاری، محمدرضا؛ صیادی، احمدرضا؛ مشایخی، فاطمه (1395). پیش‌بینی ویژگی‌های شخصیت فرزندان بر اساس سبک‌های فرزندپروری و ارتباط آن با پنج عامل بزرگ شخصیت والدین. سلامت جامعه، 10(1)، 39-29.
  [18] یعقوب لو، سعیده؛ اصل فتاحی، بهرام (1401). رابطه‌ی شیوه‌های فرزندپروری با عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه. فصلنامه ایده‌های نوین روانشناسی، 15(19)، 7-1.
  [19] Abdurahman, A., Marzuki, K., Yahya, M. D., Asfahani, A., Pratiwi, E. A., & Adam, K. A. (2023). The Effect of Smartphone Uses and Parenting Style on the Honest Character and Responsibility of Elementary School Students. Jurnal Prima Edukasia, 11(2), 247-257.
  [20] Beloe, P., & Derakshan, N. (2020). Adaptive working memory training can reduce anxiety and depression vulnerability in adolescents. Developmental science, 23(4), e12831.
  [21] Blöte, A. W. and Westenberg, P. M. (2019). The temporal association between emotional clarity and depression symptoms in adolescents. Journal of adolescence.7(1), 110-118.
  [22] Carbonero, MA. Martín-Antón, LJ. Otero, L & Monsalvo, E (2017). Program to Promote Personal and Social Responsibility in the Secondary Classroom. Frontiers in Psychology,8: 1-12.
  [23] Cheng, R. W. Y., & Lam, S. F. (2017). The interaction between social goals and self-construal on achievement motivation. Contemporary Educational Psychology, 38(2), 136-148.
  [24] Darling-Churchill, K. E., & Lippman, L. (2016). Early childhood social and emotional development: Advancing the field of measurement. Journal of Applied Developmental Psychology, 45, 1–7.
  [25] Gil, D. N., Rivero, E. J. R., & Martín, A. E. R. (2017). Efecto del locus de control en la relación entre participación presupuestaria y rendimiento: un estudio experimental. Revista de Contabilidad, 20(1), 73-81.
  [26] Horng, J.S., Hsu, H., & Tsai, C. Y. (2019). Learning corporate ethics and social responsibility: Developing an influential curriculum for undergraduate tourism and hospitality students. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 24, 100-109.
  [27] Jonker, H., März, V., Voogt, J. (2018). Teacher educators' professional identity under construction: The transition from teaching face-to-face to a blended curriculum. Teaching and Teacher Education, 71, 120-133.
  [28] Martínez-Valdivia, E., Pegalajar-Palomino, M. D. C., & Burgos-García, A. (2020). Social responsibility and university teacher training: Keys to commitment and social justice into schools. Sustainability, 12(15), 6179.
  [29] Murniarti, E., & Simorangkir, M. R. R. (2022). The Resilience of Laid-Off Mothers of The Covid-19 Pandemic on Children's Learning Outcomes. Jurnal Penelitian dan Pengembangan Pendidikan, 6(3), 458-465.
  [30] Ponizovsky-Bergelson, Y., Kurman, J., & Roer-Strier, D. (2015). Adjustment enhancer or moderator? The role of resilience in postmigration filial responsibility. J Fam Psychol. 29(3), 438-446.
  [31] Putri H, Suriansyah A, Wahdini E. (2019). Effect of education income levels and parenting patterns on children's social behavior. Journal of k6 education and management,2(2),97-106.
  [32] Suat, K. (2018). The Effects of The Parenting Styles on Social Skills of Children Aged 5-6. MOJES: Malaysian Online Journal of Educational Sciences. 4(2), 49-58.
•   کلمات کلیدی به فارسی : مسئولیت‌پذیری، سبک‌های فرزندپروری، تاب‌آوری.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Responsibility is one of the most important components of social and moral development of students in adolescence, which is influenced by the family and parenting style. The present study aimed to predict the responsibility of first-year high school students based on the parenting styles and resilience of mothers. The present study was applied in terms of orientation, positivism in terms of philosophy, quantitative in terms of strategy, descriptive in terms of purpose, and cross-sectional in terms of time horizon. The data were collected through a questionnaire. The statistical population of this study included all first-year high school students in Razan and their mothers in the academic year 2025; specifically, 1750 students (864 girls and 884 boys) were studying in the Sardrood region, and in the present study, only male students and their mothers (884 people) were considered as the statistical population. Of these, a sample of 316 people was selected using the Morgan and Krejci table and multistage cluster sampling method. The research tools included the Lewis Responsibility Questionnaire (2001), the Baumrind Parenting Style Questionnaire (1972), and the Connor and Davidson Resilience Scale (2003). The data were collected online and, after filtering, were analyzed using SPSS version 26 and Smart PLS version 3 software. At the descriptive level, the mean and standard deviation of the variables were reported, and in the inferential part, the Kolmogorov-Smirnov test, confirmatory factor analysis, and structural equation modeling were used. The results showed that authoritative parenting style with an impact coefficient of 76%, authoritarian style with 85%, permissive style with 79%, and maternal resilience with 81%, all have a direct and significant effect on students' responsibility. These findings indicate the prominent role of the family and parental resilience in promoting responsible behaviors in adolescents.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Responsibility, Parenting Styles, Resilience
•  صفحات : 137-156
•   دانلود فایل ( 590.29 KB )