بررسی رابطه بین هوش استراتژیک با کارآفرینی سازمانی و عملکرد سازمانی مدیران آموزشی و میانجیگری تفکر استراتژیک در سازمان آموزش‌وپرورش استان خراسان شمالی

•   آرشیو : نسخه زمستان 1404 - جلد دوم
•   کد پذیرش : 14185
•   موضوع : سایر شاخه‌ها
• نویسنده/گان : | طیبه صفرپورجاجرمی، فاطمه علی‌آبادی، سکینه غریب
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : مروری
•   چکیده مقاله به فارسی : مقدمه: در محیط پویای نظام آموزشی، بهبود عملکرد سازمانی مستلزم بهره‌گیری از قابلیت‌های راهبردی مدیران است. هوش استراتژیک می‌تواند زمینه‌ساز کارآفرینی سازمانی و ارتقای عملکرد شود و تفکر استراتژیک در این میان نقش واسط ایفا می‌کند. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی از نوع مروری است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شد. بدین منظور، مقالات علمی، پایان‌نامه‌ها و منابع معتبر داخلی و بین‌المللی مرتبط با متغیرهای پژوهش در بازه زمانی 2010 تا 2024 میلادی و 1390 تا 1404 شمسی مورد بررسی قرار گرفت. در پایان داده‌های استخراج‌شده با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی طبقه‌بندی و تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل پیشینه‌های پژوهش نشان داد که هوش استراتژیک رابطه مثبت و معناداری با کارآفرینی سازمانی و عملکرد سازمانی دارد. همچنین تفکر استراتژیک به‌عنوان متغیری کلیدی، ضمن تأثیرگذاری مستقیم بر عملکرد سازمانی، می‌تواند نقش میانجی در رابطه بین هوش استراتژیک و کارآفرینی سازمانی ایفا کند. یافته‌ها بیانگر آن است که هوش استراتژیک از طریق تقویت تفکر استراتژیک، زمینه بروز رفتارهای کارآفرینانه را فراهم کرده و در نهایت به بهبود عملکرد سازمانی منجر می‌شود. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این پژوهش، تقویت هوش استراتژیک مدیران آموزشی بدون توسعه تفکر استراتژیک نمی‌تواند به بهبود پایدار عملکرد سازمانی منجر شود. بنابراین، برای ارتقای عملکرد سازمان آموزش‌وپرورش، توجه همزمان به توسعه قابلیت‌های شناختی مدیران، آموزش مهارت‌های تفکر استراتژیک و نهادینه‌سازی فرهنگ کارآفرینی سازمانی ضروری است. مدل مفهومی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های تجربی آینده و سیاست‌گذاری‌های مدیریتی در نظام آموزش‌وپرورش باشد.
•   لیست منابع : [1] آزادی، یدالله؛ عیدی پور، کامران؛ بخیت، معصومه و قائمی، بهاره (1400). رابطة هوش استراتژیک مدیران با عملکرد شغلی و موفقیت سازمانی کارکنان از دیدگاه کارکنان و اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، مطالعات آموزشی، فصلنامه مطالعات آموزشی و آزمایشگاهی، 10(2)، 41-61.
  [2] امان، کوثر و شهرکی، علیرضا (1399). بررسی رابطه هوش استراتژیک مدیران و بهبود عملکرد شغلی کارکنان، اولین کنفرانس بین المللی چالش‌ها و راهکارهای نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری.
  [3] افشاری، حسین و سجادی، سیدعبدالله (1399). مطالعه رابطه بین سطح برخورداری مدیران از تفکر استراتژیک با گرایش به کارآفرینی در کارکنان، با تأکید بر قابلیت عاطفی سازمان به عنوان متغیر میانجی (مورد مطالعه: وزارت صنعت، معدن و تجارت)، جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، 9(2)، 151-173.
  [4] حسینی شکیب، مهرداد و هشیوار، حسین (1398). تاثیر شیوه های مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمان از طریق نقش میانجی عملکرد کارکنان و تعدیلگری پیاده سازی مدل ایرانی منابع انسانی 34000 در صنعت روانکاری ( مورد مطالعه: شرکت نفت پارس). مدیریت منابع انسانی پایدار. 1(1)، 187-210.
  [5] رنجی جفرودی، نیما و پورفلاح، علی (1402). بررسی تأثیر هوش استراتژیک بر رفتار کارآفرینانه و توسعه سازمانی در دانشگاه، رشد فناوری، 77(20)، 92-102.
  [6] روستائی، ندا و تقوی، نعیمه (1402). تاثیر هوش استراتژیک بر مزیت رقابتی با کارآفرینی،
  https://civilica.com/doc/1685040
  [7] رنجبر، مختار و علوی، سیدعلی (1403). بررسی تاثیر تفکر استراتژیک بر بهبود عملکرد سازمانی (مطالعه موردی: اداره کل آموزش وپرورش فارس)، سومین همایش ملی امور تربیتی، یزد، https://civilica.com/doc/2279238.
  [8] شمس جاوی، نسرین و بهمئی، لیلا (1396). هوش استراتژیک اعضای هیات علمی، شاخصی تاثیرگذار بر پیاده سازی دانش در دانشگاه ها، مطالعه موردی: دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز، 9(2)، 93-100.
  [9] عزیزی، میترا، جعفری، مهرنوش، و حسینی، سیدمجتبی. (1397). رابطه بین تفکر استراتژیک و عملکرد سازمانی مدیران میانی و ارشد سازمان بیمه سلامت ایران. مدیریت بهداشت و درمان (نظام سلامت)، 9(2 )، 41-49.
  [10] فروغی، زهرا؛ خانی، ناصر و سلطانی، ایرج (1395). بررسی رابطه هوش استراتژیک مدیران عملیاتی با اثربخشی تیم های خودگردان شرکت فولاد مبارکه، فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، 8، 163-178.
  [11] کاظمی، احمد و هاشم زهی، یاسر (1402). بررسی تاثیر هوش استراتژیک بر عملکرد سازمانی آموزش و پرورش زاهدان،دومین کنفرانس بین المللی توسعه کسب و کار، اصفهان، https://civilica.com/doc/1910985.
  [12] کریمی، زیور تاج (1404). بررسی راه کارهای نوین وکارآمد درمدیریت مدارس برای ارتقای کیفیت آموزشی، دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین، آستارا،
  https://civilica.com/doc/2497918.
  [13] مرادی، صادق و ماشینچی بشمن، علی اصغر (1404). بررسی رابطه بین کارآفرینی سازمانی و یادگیری سازمانی با عملکرد شغلی مدیران مدارس شهرستان پارسیان، بیست و پنجمین کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و حسابداری، شیروان،
  https://civilica.com/doc/2413392.
  [14] معمایی، هاجر؛ امینی، محمدتقی؛ درگاهی، حسین؛ مشایخ، محمدرضا و جانبزرگی، محمد (1392). سنجش تفکر استراتژیک در بین مدیران ستادی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، فصلنامه مدیریت سلامت، 16(53)، 73-95.
  [15] میری رمی، سیده فاطمه، دلگشائی، یلدا، و محمودی، امیرحسین. (1399). ارائه الگوی هوش استراتژیک مدیران مناطق آموزش و پرورش شهر تهران با رویکرد نظری داده بنیاد. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 4(3)، 139-150.
  [16] نظام، مجید و کیاکجوری، داود (1397). رابطه بین هوش سازمانی با کارآفرینی سازمانی (مورد مطالعه: شرکت پخش فراورده های نفتی ایران منطقه تهران )، اولین همایش ملی کارآفرینی، چالوس.
  [17] Alzghoul, A., Algraibeh, K. M., Khawaldeh, K., Khaddam, A. A., Al-kasasbeh, O. (2023) Nexus of Strategic Thinking, Knowledge-Oriented Leadership, and Employee Creativity in Higher Education Institutes. Intern. Journal of Profess. Bus. Review. |Miami, v. 8 | n. 4| p. 01-21.
  [18] Antoncic, B., & Hisrich, R. D. (2001). Intrapreneurship: Construct refinement and cross‐cultural validation. Journal of Small Business Management, 39(4), 495–527.
  [19] Alrazehi, H. A. A. W., Amirah, N. A., Emam, A. S. M., &, Hashmi, A. R. (2022). Proposed model for entrepreneurship, organizational culture and job satisfaction towards organizational performance in International Bank of Yemen. International Journal of Management and Human Science (IJMHS), 5(1), 1-9.
  [20] Apostu, S. A., Mukli, L., Panait, M., Gigauri, I., &, Hysa, E. (2022). Economic growth through the lenses of education, entrepreneurship, and innovation. Administrative Sciences, 12(3), 74.
  [21] Ansoff, H. I., Kipley, D., Lewis, A. O., Helm-Stevens, R., & Ansoff, R. (0212). Implanting strategic management. Springer.
  [22] Ahmed, S. F., Abduljabbar, B. T., & Hussein, A. A. A. (2021). Strategic intelligence and sustainable competitive advantage of small and medium enterprises: An exploratory study in Iraq. Academy of Strategic Management Journal, 20, 1-12.
  [23] Bell, R. G., Filatotchev, I., Krause, R., & Hitt, M. (0212). From the guest editors: Opportunities and challenges for advancing strategic management education. Academy of Management Learning & Education, 11(1), 011-022.
  [24] Chofreh, A. G., Goni, F. A., Klemeš, J. J., Moosavi, S. M. S., Davoudi, M., & Zeinalnezhad, M. (0201). Covid-13 shock: Development of strategic management framework for global energy. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 113, 112421.
  [25] Cunningham, J. A., Lehmann, E. E., &, Menter, M. (2022). The organizational architecture of entrepreneurial universities across the stages of entrepreneurship: a conceptual framework. Small Business Economics, 59(1), 11-27.
  [26] Demir, F. (0212). A strategic management maturity model for innovation. Technology innovation management review, 2(11).
  [27] Demircioglu, M. A. (2023). The effects of innovation climate on employee job satisfaction and affective commitment: Findings from public organizations. Review of Public Personnel Administration, 43(1), 130-158.
  [28] ‌Effiyanti, Lubis, A. R., Sofyan, & Syafruddin. (2021). The Influence of Transformational Leadership on Organizational Performance: A Case Study in Indonesia. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(2), 583-593.
  [29] Georgakalou, M., Kamariotou, M., & Kitsios, F. (2023). Evaluating leaders’ strategic thinking and entrepreneurial characteristics using semantic analysis. Businesses, 3(1), 181–197.
  [30] Hübel, C. (2022). Entrepreneurship-driven organizational transformation for sustainability: a sensemaking lens. Journal of Organizational Change Management, 35(1), 240-256.
  [31] Ireland, R.D., Covin, J.G., & Kuratko, D.F. (2009). Conceptualizing corporate entrepreneurship strategy. Entrepreneurship Theory Practice, 33, 19-46
  [32] Kitagawa, F & Vidmar, M (2022), Strategic intelligence for the future of places: enabling inclusive economic growth through the Opportunity Areas Analysis Tool. Regional Studies.
  [33] Liang, X., Chen, S., Liu, D., Boardley, I., &, Shen, L. (2022). Strategic thinking and planning behind the development of a sporting event portfolio: The case of Shanghai. Sport Management Review, 25(4), 679-699.
  [34] McMillan, A. Siegel, D. S. Wright, P. M. (2018). Corporate social responsibility: Strategic implications. Journal of Management Studies, 43, 1–18.
  [35] Olan, F., Arakpogun, E. O., Suklan, J., Nakpodia, F., Damij, N., &, Jayawickrama, U. (2022). Artificial intelligence and knowledge sharing: Contributing factors to organizational performance. Journal of Business Research, 145, 605-615.
  [36] Olufolahan, O. (2022). Osunmuyiwa HeleneAhlborg. Barriers to entrepreneurship of government organizations. Energy Research & Social Science. 89: 102566.
  [37] Osman, A. A. (2025). The role of strategic intelligence in fulfilling the dimensions of the entrepreneurial university model according to the guiding framework of the European Commission and the Economic Cooperation Organization: An applied study at King Khalid University. The Arab Journal of Administration, 45(3), 231–252.
  [38] Priadana, S., Sunarsi, D., Wahyitno, A. P. S., Mogi, A., Agustin, F., Irawati, L., ... & Purwanto, A. (2021). The Effect of Strategic Leadership on Competitive Strategy and Business Performance: Evidence from Indonesian SME's. Annals of the Romanian Society for Cell Biology, 4908-4918.
  [39] Paiuc, D., Săniuță, A., &, Teacu Parincu, A. M. (2024). Strategic Intelligence: A Semantic Leadership Perspective. *Encyclopedia*, *4*(2), 785-798.
  [40] Radi, A. A., & Na'im Hassan Naffar, H. (2018). The Impact of Strategic Intelligence of University Leaders in Achieving Competitive Advantages in Palestinian Universities-Gaza Strip. AAU Journal of Business and Law, 2(2).
  [41] Rompho, N. (2024). Do objectives and key results solve organizational performance measurement issues?, Benchmarking: An International Journal, 31(3), 669-682.
  [42] Sarah W. N.-E., & Nwogu, C. (2024). Strategic intelligence and organizational performance of telecommunication firms in Rivers State. BW Academic Journal. Retrieved from https://bwjournal.org/index.php/bsjournal/article/view/2204.
  [43] Shujaa Aldeen, Y. I., & Al Hatami, A. (2025). The impact of strategic intelligence on organizational performance: Evidence from private universities in Sana’a, Yemen. Arab Journal of Administration, 45(2), 159–176.
  [44] Shakirdjanovna, Z. (2024). THE MAIN WAYS OF DEVELOPING CORPORATE ENTREPRENEURSHIP. Gospodarka i Innowacje, Vol. 43, 213-215.
  [45] ‌Shamaileh, N., AlHamad, A., Al-Qudah, M., Mohammad, A., Alhalalmeh, M., Al-Azzam, M., & Alshurideh, M. (2022). The effect of e-HRM on organizational performance and talent management: A strategic evolution perspective. International Journal of Data & Network Science, 6(4).
  [46] Soomro, B. A., &, Shah, N. (2019). Determining the impact of entrepreneurial orientation and organizational culture on job satisfaction, organizational commitment, and employee's performance. South Asian Journal of Business Studies, 8(3), 266-282.
  [47] Von, M. (2020). Identification and Rating of Behavioral Obstacles Affecting Organizational Entrepreneurship in Agriculture Insurance Fund, Journal of productivity and development 2(1) 2016:14-23.
  [48] Yang, M., Jaafar, N., Al Mamun, A., Salameh, A. A., &, Nawi, N. C. (2022). Modelling the significance of strategic orientation for competitive advantage and economic sustainability: The use of hybrid SEM-neural network analysis. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 11(1), 44.
•   کلمات کلیدی به فارسی : هوش استراتژیک، کارآفرینی سازمانی، عملکرد سازمانی مدیران آموزشی، تفکر استراتژیک.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Introduction: In the dynamic environment of the educational system, improving organizational performance requires leveraging managers’ strategic capabilities. Strategic intelligence can provide a foundation for organizational entrepreneurship and performance enhancement, while strategic thinking plays a mediating role in this relationship. Method: This study is applied in terms of purpose and descriptive–analytical in nature, conducted as a review study. Data were collected through documentary and library research. Relevant scientific articles, theses, and credible national and international sources related to the research variables were examined within the time span of 2010 to 2024 (Gregorian calendar) and 1390 to 1404 (Solar Hijri calendar). The extracted data were categorized and analyzed using qualitative content analysis. Findings: The analysis of previous studies indicated that strategic intelligence has a positive and significant relationship with organizational entrepreneurship and organizational performance. Furthermore, strategic thinking, as a key variable, not only directly influences organizational performance but also plays a mediating role in the relationship between strategic intelligence and organizational entrepreneurship. The findings suggest that strategic intelligence, through strengthening strategic thinking, facilitates entrepreneurial behaviors and ultimately leads to improved organizational performance. Conclusion: Based on the findings, strengthening educational managers’ strategic intelligence without developing strategic thinking cannot lead to sustainable improvement in organizational performance. Therefore, to enhance performance in the Ministry of Education, simultaneous attention to developing managers’ cognitive capabilities, training strategic thinking skills, and institutionalizing a culture of organizational entrepreneurship is essential. The proposed conceptual model can serve as a foundation for future empirical research and managerial policymaking in the education system.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Strategic Intelligence, Organizational Entrepreneurship, Organizational Performance of Educational Managers, Strategic Thinking.
•  صفحات : 119-137
•   دانلود فایل ( 465.14 KB )