چارچوب نظری-کاربردی پیشگیری از افسردگی نوجوانان در بستر استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی: نقش روابط والد-فرزندی و تنظیم هیجان
  •   آرشیو : نسخه تابستان 1405 - جلد اول
  •   کد پذیرش : 141218
  •   موضوع : سایر شاخه‌ها
  • نویسنده/گان : | مریم آخوندی
  •   زبان : فارسی
  •   نوع مقاله : پژوهشی
  •   چکیده مقاله به فارسی : این مقاله با هدف ارائه یک چارچوب نظری-کاربردی برای پیشگیری از افسردگی نوجوانان در بستر استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی تدوین شده است. با گسترش حضور نوجوانان در محیط‌های دیجیتال، تحلیل پیامدهای روان‌شناختی شبکه‌های اجتماعی دیگر نمی‌تواند صرفاً بر مدت زمان استفاده متکی باشد؛ بلکه کیفیت استفاده، انگیزه‌های هیجانی، میزان کنترل رفتاری، وابستگی به بازخورد و پیامدهای عملکردی باید هم‌زمان بررسی شوند. این پژوهش با رویکرد مروری-تحلیلی، شواهد نظری، تجربی و متاآنالیتیک مرتبط با استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی، افسردگی نوجوانان، روابط والد-فرزندی و تنظیم هیجان را سنتز می‌کند. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که استفاده مشکل‌زا زمانی به مسیر خطر روان‌شناختی تبدیل می‌شود که با استفاده جبرانی برای کاهش هیجان منفی، مقایسه اجتماعی، اختلال خواب، کاهش تعاملات واقعی و ضعف حمایت خانوادگی همراه باشد. همچنین، کیفیت روابط والد-فرزندی نقش زمینه‌ای در آسیب‌پذیری یا محافظت دیجیتال دارد و تنظیم هیجان می‌تواند سازوکار اتصال‌دهنده میان تجربه‌های خانوادگی و رفتار دیجیتال نوجوان باشد. بر این اساس، مداخله‌های پیشگیرانه باید از محدودسازی صرف فراتر روند و به‌طور هم‌زمان بر تقویت رابطه والد-فرزند، آموزش تنظیم هیجان و توسعه خودتنظیمی دیجیتال تمرکز کنند. این چارچوب می‌تواند مبنایی کاربردی برای مشاوران مدرسه، روان‌شناسان نوجوان، والدین و سیاست‌گذاران آموزشی فراهم سازد.
  •   لیست منابع : [1] American Psychological Association. (2023). Health advisory on social media use in adolescence. https://www.apa.org/topics/social-media-internet/health-advisory-adolescent-social-media-use
    [2] Baethge, C., Goldbeck-Wood, S., & Mertens, S. (2019). SANRA—A scale for the quality assessment of narrative review articles. Research Integrity and Peer Review, 4, Article 5. https://doi.org/10.1186/s41073-019-0064-8
    [3] Carter, B., Ahmed, N., Cassidy, O., Pearson, O., Calcia, M., Mackie, C., & Kalk, N. J. (2024). “There’s more to life than staring at a small screen”: A mixed methods cohort study of problematic smartphone use and the relationship to anxiety, depression and sleep in students aged 13–16 years old in the UK. BMJ Mental Health, 27(1), e301115. https://doi.org/10.1136/bmjment-2024-301115
    [4] Gioia, F., Rega, V., & Boursier, V. (2021). Problematic internet use and emotional dysregulation among young people: A literature review. Clinical Neuropsychiatry, 18(1), 41–54. https://doi.org/10.36131/cnfioritieditore20210104
    [5] Grant, M. J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: An analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91–108. https://doi.org/10.1111/j.1471-1842.2009.00848.x
    [6] Iannattone, S., Miscioscia, M., Raffagnato, A., Gatta, M., & Miscioscia, M. (2024). Emotion dysregulation and psychopathological symptoms in non-clinical adolescents: The mediating role of boredom and social media use. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 18, Article 4. https://doi.org/10.1186/s13034-023-00700-0
    [7] McAlister, K. L., Beatty, C. C., Smith-Caswell, J. E., Yourell, J. L., & Huberty, J. L. (2024). Social media use in adolescents: Bans, benefits, and emotion regulation behaviors. JMIR Mental Health, 11, e64626. https://doi.org/10.2196/64626
    [8] Montag, C., Demetrovics, Z., Elhai, J. D., Grant, D., Koning, I., Rumpf, H.-J., Spada, M. M., Throuvala, M., & van den Eijnden, R. (2024). Problematic social media use in childhood and adolescence. Addictive Behaviors, 153, Article 107980. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2024.107980
    [9] Nagata, J. M., Otmar, C. D., Shim, J., Balasubramanian, P., Cheng, C. M., Li, E. J., Al-Shoaibi, A. A. A., Shao, I. Y., Ganson, K. T., Testa, A., Kiss, O., He, J., & Baker, F. C. (2025). Social media use and depressive symptoms during early adolescence. JAMA Network Open, 8(5), e2511704. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.11704
    [10] Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., … Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, Article n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
    [11] Sala, A., Porcaro, L., & Gómez, E. (2024). Social media use and adolescents’ mental health and well-being: An umbrella review. Computers in Human Behavior Reports, 14, Article 100404. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2024.100404
    [12] Shannon, H., Bush, K., Villeneuve, P. J., Hellemans, K. G. C., & Guimond, S. (2022). Problematic social media use in adolescents and young adults: Systematic review and meta-analysis. JMIR Mental Health, 9(4), e33450. https://doi.org/10.2196/33450
    [13] Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
    [14] U.S. Surgeon General. (2023). Social media and youth mental health: The U.S. Surgeon General’s advisory. U.S. Department of Health and Human Services. https://www.hhs.gov/sites/default/files/sg-youth-mental-health-social-media-advisory.pdf
    [15] Vossen, H. G. M., van den Eijnden, R. J. J. M., Visser, I., & Koning, I. M. (2024). Parenting and problematic social media use: A systematic review. Current Addiction Reports, 11, 511–527. https://doi.org/10.1007/s40429-024-00559-x
  •   کلمات کلیدی به فارسی : استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی؛ افسردگی نوجوانان؛ روابط والد-فرزندی؛ تنظیم هیجان؛ خودتنظیمی دیجیتال؛ سلامت روان نوجوانان.
  •   چکیده مقاله به انگلیسی : This article develops a theoretical–applied framework for preventing adolescent depression in the context of problematic social media use. As adolescents’ social, emotional, and identity-related experiences increasingly unfold in digital environments, the psychological implications of social media cannot be adequately explained by screen time alone. Patterns of use, emotional motives, behavioral control, dependence on online feedback, and functional consequences require closer conceptual attention. Using an analytical review approach, this article synthesizes theoretical, empirical, and meta-analytic evidence on problematic social media use, adolescent depression, parent–child relationships, and emotion regulation. The analytical findings indicate that problematic social media use becomes psychologically relevant when it functions as a compensatory strategy for reducing negative affect and is accompanied by social comparison, sleep disruption, reduced face-to-face interaction, feedback dependence, and limited family support. Parent–child relationship quality appears as a contextual factor that may either increase vulnerability or provide protection, while emotion regulation operates as a key mechanism linking family experiences to adolescents’ digital behavior. The proposed framework suggests that prevention should move beyond simple restriction of social media use and instead target three interrelated levels: strengthening parent–child relationships, improving adolescents’ emotion regulation skills, and promoting digital self-regulation. This framework offers practical implications for school counselors, adolescent psychologists, parents, and educational policymakers seeking developmentally sensitive approaches to adolescent mental health in digital contexts.
  •   کلمات کلیدی به انگلیسی : Problematic social media use; adolescent depression; parent–child relationships; emotion regulation; digital self-regulation; adolescent mental health.
  •  صفحات : 38-56
  •   دانلود فایل ( 463.28 KB )