ویژگی‌های روان‌سنجی نشخوار فکری مذهبی و پیامدهای آن برای مداخله‌های مشاوره‌ای

•   آرشیو : نسخه بهار 1405 - جلد دوم
•   کد پذیرش : 141207
•   موضوع : روانشناسی اسلامی
• نویسنده/گان : | لیلا علیدادی شمس‌آبادی، مریم کدیور
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : نشخوار فکری مذهبی نوعی پردازش تکرارشونده و مزاحم درباره افکار، اعمال و مفاهیم دینی است که در صورت تداوم می‌تواند به اضطراب مذهبی، احساس گناه افراطی و رفتارهای اجبارگونه منجر شود. هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه نشخوار فکری مذهبی و تحلیل پیامدهای آن در حوزه مداخلات مشاوره‌ای است. جامعه پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه پیام نور نطنز در سال تحصیلی ۱۴۰۰–۱۴۰۱ بود که ۴۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد مقیاس دارای چهار مؤلفه اصلی شامل: شک در اعمال شرعی، احساس گناه مذهبی، وسواس‌های فکری مذهبی و تردید در فرامین دینی است. شاخص KMO برابر 0.825 و آزمون بارتلت معنادار بود. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 0.867 و روش دو نیمه‌سازی اسپیرمن _ براون مورد تأیید قرار گرفت. همچنین نمره کل پرسشنامه با نشخوار فکری عمومی (نولن _ هوکسما) رابطه مثبت و معناداری داشت (r=0.569). یافته‌ها بیانگر آن است که نشخوار فکری مذهبی می‌تواند الگوهای ناسازگار شناختی را تقویت کرده و در مشاوره ، به‌ویژه درمان‌های شناختی–رفتاری، فراشناختی و معنویت‌محور باید به‌عنوان یک حوزه کلیدی در ارزیابی و مداخله مدنظر قرار گیرد.
•   لیست منابع : [1] شمس‌آبادی، م.، و کدیور، پ. (۱۴۰۱). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه نشخوار فکری مذهبی و پیامدهای آن برای مداخلات مشاوره‌ای. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی در مشاوره و روان‌درمانی.
  [2] باهنر، ع.، و افروز، غ. ع. (۱۳۹۷). بررسی اثربخشی درمان شناختی–رفتاری مذهبی بر کاهش وسواس فکری و احساس گناه در مراجعان وسواسی. مجله روان‌شناسی و دین، ۱۱(۲)، ۴۵–۶۲.
  [3] حبیبی، م.، صیادی، ع.، و سهرابی، ف. (۱۳۹۵). هنجاریابی، ساختار عاملی و ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس سبک‌های پاسخ نشخواری (RRS) در نمونه دانشجویان ایرانی. مجله علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، ۶(۲)، ۸۵–۱۰۴.
  [4] حیدری، م.، و عسگری، م. (۱۳۹۹). نقش باورهای فراشناختی و هم‌آمیختگی فکر–عمل در پیش‌بینی وسواس‌های مذهبی (اسکراپولیوزیتی). فصلنامه روان‌شناسی سلامت، ۹(۳۵)، ۱۱۵–۱۳۲.
  [5] مطهری، م. (۱۳۸۹). مسئله شناخت و بررسی شبهات فکری و روانی. انتشارات صدرا.
  [6] مکارم شیرازی، ن. (۱۳۹۲). احکام وسواس و راه‌های درمان فقهی و روانی کثیرالشک. انتشارات مدرسه الامام علی بن ابی‌طالب (ع).
  [7] مهدوی، ح.، و یعقوبی، ح. (۱۳۹۸). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر کاهش نشخوار فکری و انعطاف‌ناپذیری روان‌شناختی در دانشجویان. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، ۹(۱)، ۵–۲۲.
  [8] Abramowitz, J. S., Huppert, J. D., Cohen, A. B., Tolin, D. F., & Cahill, S. P. (2002). Religious obsessions and compulsions in a non-clinical sample: The Penn Inventory of Scrupulosity (PIOS). Behaviour Research and Therapy, 40(7), 825–838. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00070-5
  [9] Inozu, M., Karanci, A. N., & Celik, C. (2012). The role of thought-action fusion, metacognitions, and religiosity in obsessive-compulsive symptoms among Turkish college students. Journal of Cognitive Psychotherapy, 26(3), 224–237. https://doi.org/10.1891/0889-8391.26.3.224
  [10] Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Publications.
  [11] Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
  [12] Lynn, M. R. (1986). Determination and quantification of content validity. Nursing Research, 35(6), 382–385.
  [13] Martin, L. L., & Tesser, A. (1996). Some ruminative thoughts. In R. S. Wyer (Ed.), Ruminative thoughts: Advances in social cognition (Vol. 9, pp. 1–47). Lawrence Erlbaum Associates.
  [14] Nolen-Hoeksema, S., & Morrow, J. (1991). A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: The 1989 Loma Prieta Earthquake. Journal of Personality and Social Psychology, 61(1), 115–121. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.1.115
  [15] Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking rumination. Perspectives on Psychological Science, 3(5), 400–424. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00088.x
  [16] Pargament, K. I., Koenig, H. G., & Perez, L. M. (2000). The many methods of religious coping: Development and initial validation of the RCOPE. Journal of Clinical Psychology, 56(4), 519–543.
  [17] Siev, J., Baer, L., & Minichiello, W. E. (2011). Obsessive-compulsive disorder with scrupulosity: A review of cognitive and behavioral models and treatments. Journal of Cognitive Psychotherapy, 25(4), 263–274. https://doi.org/10.1891/0889-8391.25.4.263
  [18] Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
  [19] Waltz, C. F., & Bausell, R. B. (1981). Nursing research: Design, statistics, and computer analysis. F. A. Davis Company.
  [20] Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for anxiety and depression. Guilford Press.
•   کلمات کلیدی به فارسی : نشخوار فکری مذهبی، روان‌سنجی، مشاوره، احساس گناه مذهبی، اضطراب مذهبی.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Religious rumination is a repetitive and intrusive cognitive processing concerning religious thoughts, actions, and concepts that, if sustained, can lead to religious anxiety, excessive guilt, and compulsive behaviors. The aim of the present study was to examine the psychometric properties of the Religious Rumination Questionnaire and analyze its implications for counseling interventions. The target population comprised students of Payame Noor University of Natanz during the 2021–2022 academic year, from which a sample of 400 individuals was selected using convenience sampling. Exploratory Factor Analysis (EFA) revealed that the scale consists of four primary components: Doubt in Religious Rituals, Religious Guilt, Religious Obsessions, and Doubt in Religious Commandments. The Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) index was 0.825, and Bartlett’s Test of Sphericity was statistically significant (p<0.001p < 0.001p<0.001). Instrument reliability was confirmed with a Cronbach’s alpha of 0.867 and the Spearman-Brown split-half coefficient. Furthermore, the total score of the questionnaire exhibited a statistically significant positive correlation with general rumination (Nolen-Hoeksema’s RRS; r=0.569,p<0.01r = 0.569, p < 0.01r=0.569,p<0.01). The findings indicate that religious rumination can reinforce maladaptive cognitive patterns and should be regarded as a critical target for assessment and intervention in counseling, particularly within cognitive-behavioral, metacognitive, and spiritually integrated therapies.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Religious Rumination, Psychometrics, Counseling, Religious Guilt, Religious Anxiety
•  صفحات : 91-101
•   دانلود فایل ( 898.96 KB )