تحلیل عاملی و ارزیابی ویژگی‌های روان‌سنجی نشخوار فکری مذهبی: بررسی همبستگی با نشخوار فکری عمومی

•   آرشیو : نسخه بهار 1405 - جلد اول
•   کد پذیرش : 141208
•   موضوع : روانشناسی اسلامی
• نویسنده/گان : | مریم کدیور، لیلا علیدادی شمس‌آبادی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : نشخوار فکری مذهبی نوعی پردازش ذهنی تکرارشونده درباره اعمال، باورها و مفاهیم دینی است که می‌تواند به اضطراب مذهبی، احساس گناه و رفتارهای اجباری منجر شود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل عاملی، بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی و تعیین همبستگی نشخوار فکری مذهبی با نشخوار فکری عمومی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه پیام نور نطنز در سال ۱۴۰۰-۱۴۰۱ بود و ۴۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. پرسشنامه محقق‌ساخته نشخوار فکری مذهبی و پرسشنامه نشخوار فکری عمومی نولن-هوکسما (1991) بر روی نمونه اجرا شد. تحلیل عاملی اکتشافی، چهار مؤلفه اصلی شامل شک در اعمال دینی، احساس گناه مذهبی، وسواس فکری مذهبی و تردید در فرامین شرعی را آشکار ساخت. شاخص KMO=0.825 و آزمون بارتلت معنادار بود. پایایی ابزار از طریق آلفای کرونباخ (0.867) و روش دو نیمه‌سازی اسپیرمن-براون مورد تأیید قرار گرفت. همبستگی مثبت و معناداری بین نشخوار فکری مذهبی و نشخوار فکری عمومی مشاهده شد(r=0.569, p<0.01). نتایج نشان می‌دهد نشخوار مذهبی با الگوهای شناختی ناسازگار مشابه نشخوار فکری عمومی همراه بوده و این ابزار قابلیت استفاده در سنجش، پژوهش و مداخلات روان‌شناختی را دارد.
•   لیست منابع : [1] ابوالقاسمی، عباس؛ برهمند، یوسف؛ و پورکُرد، مهدی. (۱۳۹۴). نقش باورهای فراشناختی و هم‌آمیختگی فکر-عمل در پیش‌بینی علائم وسواس فکری-عملی با محتوای مذهبی. مجله روان‌شناسی بالینی و شخصیت، ۱۳(۱)، ۴۵-۵۴.
  [2] احمدپور، محمدرضا؛ فراهانی، حجت‌الله؛ و جان‌بزرگی، مسعود. (۱۳۹۷). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس وسواس مذهبی (PIOS) در نمونه دانشجویی ایرانی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، ۹(۳۴)، ۷۵-۹۶.
  [3] اکبری، مهدی؛ و بشارت، محمدعلی. (۱۳۸۹). بررسی ساختار عاملی، روایی و پایایی مقیاس سبک‌های پاسخ نشخواری (RRS) در نمونه‌های بالینی و غیربالینی ایرانی. مجله روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، ۴۰(۱)، ۲۱-۳۸.
  [4] بهرامی‌احسان، هادی؛ مظاهری، محمدعلی؛ و حسینی، سید حمید. (۱۳۹۲). بررسی تفاوت‌های سازه نشخوار فکری و تأمل دینی در سلامت روان دانشجویان. مطالعات روان‌شناسی اسلامی، ۷(۱۴)، ۱۰۱-۱۱۸.
  [5] جان‌بزرگی، مسعود؛ و نوری، ناهید. (۱۳۹۵). روان‌درمانی و مشاوره با رویکرد اسلامی: مفاهیم و تکنیک‌ها. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت.
  [6] خسروی، زهره؛ و فرشباف، سارا. (۱۳۹۱). همبستگی نشخوار فکری مذهبی با افسردگی و اضطراب در زنان: نقش جهت‌گیری مذهبی درونی و بیرونی. فصلنامه سلامت روان و روان‌شناسی بالینی، ۱۸(۴)، ۳۱۲-۳۲۲.
  [7] سلیمانی، علی؛ و بشارت، محمدعلی. (۱۳۹۰). نقش فرونشانی فکر، کنترل شناختی و نشخوار فکری در شکل‌گیری وسواس شست‌وشو و طهارت. مجله علوم رفتاری، ۵(۲)، ۱۲۳-۱۳۱.
  [8] غباری بناب، باقر؛ متولی‌پور، علیرضا؛ و پاشاشریفی، حسن. (۱۳۸۴). بررسی رابطه بین جهت‌گیری مذهبی و نشخوار فکری در دانشجویان. روان‌شناسی و علوم تربیتی، ۳۵(۲)، ۱-۱۸.
  [9] فتحی‌آشتیانی، علی؛ و داستانی، محبوبه. (۱۳۹۸). آزمون‌های روان‌شناختی: ارزیابی شخصیت و سلامت روان (ویرایش دوم). تهران: انتشارات بعثت.
  [10] کرمی، ابوالفضل. (۱۳۹۳). مبانی و اصول روان‌سنجی و سنجش و اندازه‌گیری در علوم انسانی. تهران: نشر روان.
  [11] مطهری، مرتضی. (۱۳۹۰). شرح و بررسی احکام طهارت، شکیات و وسواس در فقه اسلامی. تهران: انتشارات صدرا.
  [12] Abramowitz, J. S., Huppert, J. D., Cohen, A. B., Tolin, D. F., & Cahill, S. P. (2002). Religious obsessions and compulsions: Scrupulosity in nonclinical students. Cognitive Therapy and Research, 26(6), 707–716. https://doi.org/10.1023/A:1021200305596
  [13] Ciarrocchi, J. W. (1995). The Doubting Disease: Help for Scrupulosity and Religious Compulsions. Paulist Press.
  [14] DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale Development: Theory and Applications (5th ed.). SAGE Publications.
  [15] Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and Commitment Therapy: The Process and Practice of Mindful Change (2nd ed.). Guilford Press.
  [16] Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
  [17] Lynn, M. R. (1986). Determination and quantification of content validity. Nursing Research, 35(6), 382–386.
  [18] Nolen-Hoeksema, S. (1991). Responses to depression and their effects on the duration of depressive episodes. Journal of Abnormal Psychology, 100(4), 569–582. https://doi.org/10.1037/0021-843X.100.4.569
  [19] Nolen-Hoeksema, S., & Morrow, J. (1991). A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: The 1989 Loma Prieta Earthquake. Journal of Personality and Social Psychology, 61(1), 115–121. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.1.115
  [20] Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking rumination. Perspectives on Psychological Science, 3(5), 400–424. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00088.x
  [21] Olatunji, B. O., Abramowitz, J. S., Williams, N. L., Connolly, K. M., & Lohr, J. M. (2007). Scrupulosity: A cognitive-behavioral analysis. Behaviour Research and Therapy, 45(4), 771–782. https://doi.org/10.1016/j.brat.2006.07.004
  [22] Shafran, R., Thordarson, D. S., & Rachman, S. (1996). Thought-action fusion in obsessive compulsive disorder. Journal of Anxiety Disorders, 10(5), 379–391. https://doi.org/10.1016/0887-6185(96)00018-7
  [23] Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using Multivariate Statistics (7th ed.). Pearson.
  [24] Waltz, C. F., & Bausell, R. B. (1981). Nursing Research: Design, Statistics, and Analysis. F. A. Davis Company.
  [25] Wegner, D. M. (1994). Ironic processes of mental control. Psychological Review, 101(1), 34–52. https://doi.org/10.1037/0033-295X.101.1.34
  [26] Wells, A. (2009). Metacognitive Therapy for Anxiety and Depression. Guilford Press.
•   کلمات کلیدی به فارسی : نشخوار فکری مذهبی، تحلیل عاملی، روان‌سنجی، نشخوار فکری عمومی، پایایی، روایی.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Religious rumination is a type of repetitive mental processing about religious practices, beliefs, and concepts that can lead to religious anxiety, guilt, and compulsive behaviors. The aim of the present study was to conduct factor analysis, investigate the psychometric properties, and determine the correlation between religious rumination and general rumination. The statistical population consisted of students at Payam Noor University in Natanz in 1400-1401, and 400 people were selected using convenience sampling. A researcher-made religious rumination questionnaire and the Nolen-Hoeksma general rumination questionnaire (1991) were administered to the sample. Exploratory factor analysis revealed four main components, including “doubt in religious practices,” “religious guilt,” “religious obsession,” and “doubt in religious commandments.” The KMO index was 0.825 and the Bartlett test was significant. The reliability of the instrument was confirmed through Cronbach’s alpha (0.867) and the Spearman-Brown split-half method. A positive and significant correlation was observed between religious rumination and general rumination (r=0.569, p<0.01). The results show that religious rumination is associated with maladaptive cognitive patterns similar to general rumination and that this tool has the potential to be used in assessment, research, and psychological interventions.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Religious Rumination, Factor Analysis, Psychometrics, General Rumination, Reliability, Validity
•  صفحات : 157-168
•   دانلود فایل ( 712.91 KB )