بررسی رابطه‌ی طرحواره‌های ناسازگار اولیه و اضطراب جدایی در دختران و پسران شیراز

•   آرشیو : نسخه تابستان 1405 - جلد دوم
•   کد پذیرش : 141240
•   موضوع : روانشناسی بالینی
• نویسنده/گان : | آرش عقیقی، مهتاب فروتن، مریم باقرپور
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : اضطراب جدایی و طرحواره‌های ناسازگار اولیه از جمله سازه‌های مهم در تبیین آسیب‌پذیری‌های هیجانی و مشکلات بین‌فردی محسوب می‌شوند. بر اساس نظریه طرحواره‌درمانی یانگ و نظریه دلبستگی بالبی، تجارب ناایمن و ناکارآمد دوران کودکی می‌توانند در شکل‌گیری الگوهای شناختی ـ هیجانی ناسازگار و اضطراب‌های رابطه‌محور نقش داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه و اضطراب جدایی در دختران و پسران شهر شیراز انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی ـ همبستگی بود. جامعه آماری شامل بزرگسالان ۱۸ تا ۴۱ سال شهر شیراز با وضعیت‌های تأهل مختلف بود که از میان آنان، ۶۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه یانگ و پرسشنامه اختلال اضطراب جدایی مانی‌کاواسگار و همکاران (2003) بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه همزمان تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و اضطراب جدایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و اضطراب جدایی توان پیش‌بینی معنادار طرحواره‌های ناسازگار اولیه را دارد. همچنین، افزایش اضطراب جدایی با شدت بیشتر طرحواره‌های ناسازگار اولیه همراه بود. یافته‌ها با مدل طرحواره‌درمانی یانگ و نظریه دلبستگی همسو است و نشان می‌دهد ناکامی در ارضای نیازهای هیجانی اساسی دوران کودکی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری طرحواره‌های ناسازگار و آسیب‌پذیری نسبت به جدایی شود. این نتایج می‌تواند در طراحی مداخلات درمانی و برنامه‌های پیشگیرانه مبتنی بر اصلاح طرحواره‌ها و بهبود روابط دلبستگی مورد استفاده قرار گیرد.
•   لیست منابع : [1] باسیتی، ش.، و محتشمی، م. ه. (1400). اثر ابعاد شناختی و رفتاری اضطراب اجتماعی بر استفاده آسیب‌زا از اینترنت با میانجیگری نقش‌های جنسیتی. فصلنامه روان‌شناسی اجتماعی، 11(43)، 167–186.
  [2] حبیبیان، ن.، میرزاحسییی، ح.، و منیرپور، ن. (1402). مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی و درمان شناختی رفتاری بر کاهش افسردگی کودکان 8 تا 13 سال: یک مطالعه راهنما. سلامت اجتماعی، 10(2)، 21–36.
  [3] سلملیان، ه.، ملکی پیربازاری، م.، و صالحی، س. (1399). رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه دانش‌آموزان با تحلیل‌رفتگی تحصیلی و اضطراب اجتماعی آنان (یک پژوهش همبستگی بنیادی). علوم تربیتی، 27(1).
  [4] نایب‌زاده، س.، ابوالقاسمی، ع.، کافی ماسوله، م.، و خسروجاوید، [نام کوچک نامشخص]. (1401). تأثیر آموزش تنظیم هیجان بر رفتارهای انطباقی/اجتماعی نوجوانان دارای اختلال اضطراب جدایی. فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختی، 12(46)، 111–138.
  [5] صلواتی، م.، و یکه‌یزدان‌دوست، ر. (1389). طرحواره‌درمانی: راهنمای ویژه متخصصان روان‌شناسی بالینی. [نام ناشر نامشخص].
  [6] حسنی، ک.، و زاده‌هیمن، ن. (1402). ارائه الگوی ساختاری اضطراب اجتماعی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار اولیه با میانجیگری عملکرد خانواده. خانواده و پژوهش، 20(4)، 119–138.
  [7] مولایی، م.، حاجلو، ن.، صادقی هشجین، گ.، میکائیلی، ن.، و حیدری، ش. (1397). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان در دانشجویان. فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختی، 7(1)، 77–86.
  [8] American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Association.
  [9] Aydoğdu, B. E., & Yılmaz Samancı, A. E. (2024). Examining social anxiety symptoms with early maladaptive schemas: The mediating role of mindfulness and self-compassion. Turkish Journal of Psychiatry, 35(4), 282–294. https://doi.org/10.5080/u26595
  [10] Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
  [11] Faraji, H., & Özen, Z. D. (2022). The relationship between early maladaptive schemas, separation anxiety and emerging adult individuation level. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 9(17), 51–79. https://doi.org/10.54709/iisbf.1176829
  [12] Feriante, J., Torrico, T. J., & Bernstein, B. (2023). Separation anxiety disorder. National Center for Biotechnology Information. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books
  [13] Manicavasagar, V., Silove, D., Wagner, R., & Drobny, J. (2003). A self-report questionnaire for measuring separation anxiety in adulthood. Comprehensive Psychiatry, 44(2), 146–153.
  [14] Monjezi, F., Asadpour, E., Rasouli, M., & Zahrakar, K. (2024). The effect of schema therapy-based group counseling on reducing psychological distress in adolescents of divorce. Journal of Applied Psychological Research, 15(3), 161–179. https://doi.org/10.22059/japr.2024.344238.644299
  [15] Penninx, B. W. J. H., Pine, D. S., Holmes, E. A., & Reif, A. (2021). Anxiety disorders. The Lancet, 397(10277), 914–927.
  [16] Pilkington, P. D., Karantzas, G. C., Faustino, B., & Pizarro-Campagna, E. (2023). Early maladaptive schemas, emotion regulation difficulties and alexithymia: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology & Psychotherapy. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/cpp.2914
  [17] Sójta, K., & Strzelecki, D. (2023). Early maladaptive schemas and their impact on parenting: Do dysfunctional schemas pass generationally? A systematic review. Journal of Clinical Medicine, 12(4), 1263. https://doi.org/10.3390/jcm12041263
  [18] Tariq, A., Quayle, E., Lawrie, S. M., Reid, C., & Chan, S. W. Y. (2021). Relationship between early maladaptive schemas and anxiety in adolescence and young adulthood: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders. https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.09.031
•   کلمات کلیدی به فارسی : طرحواره‌های ناسازگار اولیه، اضطراب جدایی، نظریه دلبستگی، طرحواره‌درمانی، روان‌شناسی شناختی-هیجانی.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Separation anxiety and early maladaptive schemas are significant constructs in explaining emotional vulnerabilities and interpersonal problems. Based on Young’s schema therapy and Bowlby’s attachment theory, unsafe and dysfunctional childhood experiences may contribute to the formation of maladaptive cognitive-emotional patterns and relationship-centered anxieties. This study aimed to investigate the relationship between early maladaptive schemas and separation anxiety in girls and boys in Shiraz. This descriptive-correlational study included adults aged 18 to 41 years in Shiraz with various marital statuses; 60 participants were selected via convenience sampling. Research instruments included the Young Schema Questionnaire (YSQ) and the Separation Anxiety Disorder scale by Manicavasagar et al. (2003). Data were analyzed using Pearson correlation coefficient and simultaneous multiple regression. Results indicated a significant positive relationship between early maladaptive schemas and separation anxiety, with separation anxiety significantly predicting early maladaptive schemas. Furthermore, higher levels of separation anxiety were associated with increased severity of early maladaptive schemas. The findings align with Young’s schema therapy and attachment theory, suggesting that the failure to satisfy core emotional needs in childhood can pave the way for the formation of maladaptive schemas and vulnerability to separation. These results have implications for designing therapeutic interventions and preventive programs based on schema modification and the improvement of attachment relationships..
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Early Maladaptive Schemas, Separation Anxiety, Attachment Theory, Schema Therapy, Cognitive-Emotional Psychology
•  صفحات : 33-41
•   دانلود فایل ( 1.06 MB )