از خودشکوفایی تا خوداستعلایی؛ بازخوانی سلسله مراتب نیازهای مزلو با تاکید بر آرای فرانکل و پژوهش¬های معاصر

•   آرشیو : نسخه پاییز 1405
•   کد پذیرش : 141243
•   موضوع : روانشناسی عمومی
• نویسنده/گان : | روزبه اسدی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : ‎‎با گذشت چندین دهه از ارائة سلسله مراتب نیازها توسط آبراهام مزلو، این مدل نه تنها در رشتة روانشناسی که در برخی دیگر از شاخه‌های علوم انسانی همچنان مورد استناد است. در زمان حیات مزلو، رأس این مدل یعنی مرحلۀ خودشکوفایی با انتقاداتی از طرف افرادی نظیر ویکتور فرانکل مواجه¬ شد. فرانکل بر این باور بود که خودشکوفایی نمی¬تواند بالاترین مرحلۀ رشد انسان باشد بلکه خوداستعلایی است که غایت رشد و اهداف انسانی است و نهایتا خودشکوفایی محصول جانبی آن است. نقدی که اتفاقا مورد پذیرش مزلو نیز واقع شد. چندین دهه پس از مرگ مزلو، شواهد و مستنداتی مطرح شده است که بر اساس آن¬ها، او در پی اصلاح مدل خویش بوده است اما به دلایلی این امر محقق نشد. شواهدی که در سال‌های اخیر مورد استناد پژوهش‌های زیادی قرار گرفته است. در صورت پذیرش این مستندات، با مدل جدیدی مواجه خواهیم شد که در آن، خوداستعلایی بالاتر از خودشکوفایی قرار می‌گیرد. بر مبنای این مدل، دیگر پرداختن به «خود» و به فعلیت رساندن خویش، غایت رشد انسان نیست بلکه خوداستعلایی یا «فرارفتن از خویش» است که بالاترین مرحله از رشد انسان قلمداد می‌شود. مرحله‌ای که بر مبنای پژوهش-های انجام شده، رابطه¬ای بسیار قوی با مؤلفه¬های سلامت روان دارد.
•   لیست منابع : [1] اتکینسون، ریتا ل. اتکینسون، ریچارد سی. اسمیت، ادوارد ای. بم، داریل ج و هوکسما، سوزان نولن. (1393)؛ زمینة روانشاسی هیلگارد، ترجمة محمد نقی براهنی. بهروز بیرشک، رضا زمانی، محمد نقی براهنی، مهدی محی الدین، مهرداد بیک، مهرناز شهرآرای، نیسان گاهان، کیانوش هاشمیان، یوسف کریمی و سعید شاملو. تهران: انتشارات رشد.
  [2] ایوتزان، ایتای. لوماس، تیم. هفرون، کیت و ورت، پیرس (1400). موج دوم در روانشناسی مثبت، پذیرش جنبه¬های منفی زندگی. ترجمۀ شهریار شهیدی. تهران؛ رشد.
  [3] اسدی، روزبه. یاریاری، فریدون. شاهقلیان، مهناز. (1400). نقش ذهن‌آگاهی بر خوداستعلایی و بهزیستی فضیلت‌گرا با میانجی‌گری معنا در زندگی در تمرین‌کنندگان یوگا. پژوهش نامه روانشناسی مثبت. 7(3)، 75-90.
  [4] فرانکل، ویکتور (1397)، انسان در جستجوی معنای غایی، ترجمة شهاب‌الدین عباسی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه.
  [5] فرانکل، ویکتور (1394)، فریاد ناشنیده برای معنی؛ روان‌درمانی و انسان‌گرایی، ترجمه مصطفی تبریزی و علی علوی‌نیا. تهران: انتشارات فراروان.
  [6] عبدالکریمی، بیژن (1391) هایدگر و استعلا: شرحی بر تفسیر هایدگر از کانت. تهران: انتشارات ققنوس.
  [7] رحمتی، عباس. موسوی نسب، سید محمد حسین. مرادی، فاطمه (1399) توانمندی شناختی سالمندان: نقش خودفراروی، خود شفقت ورزی و عاطفه مثبت. روانشناسی پیری، ، دوره 6، شماره 2، 117-107.
  [8] Beaumont, S, L. (2009). Identity Processing and Personal Wisdom: An Information-Oriented Identity Style Predicts Self-Actualization and Self-Transcendence. An International Journal of Theory and Research, 9:95–115.
  [9] Bojanowska, A. Piotrowski, K. (2018). Two levels of personality: Temperament and values and their effects on hedonic and eudaimonic well-being. Current Psychology. A Journal for Diverse Perspectives on Diverse Psychological Issues, 40(3), 1185–1193.
  [10] Camkiran, S. (2018). An Investigation of the Relationship Between Self-Transcendence, Meaning in Life, and Life Satisfaction: A Cross-Sectional Study. Master Thesis, Utrecht University, Netherlands.
  [11] Cloninger, C. R. Seravik, D. M. Przybeck T. R. A. (1993). Psychobiological Model of Temperament and Character. Archive of General Psychiatry, 50(12):975-90.
  [12] Dember, Walter P. (1972). Challenges of Humanistic Psychology for Secondary Education. Walden Dissertations and Doctoral Studies. 433.
  [13] Desmet P., Fokkinga, S. (2020). Beyond Maslow’s Pyramid: Introducing a Typology of Thirteen Fundamental Needs for Human-Centered Design. Multimodal Technologies and Interaction, 4(3):38.
  [14] Ford, H, A. (2019). Self-Transcendence and the Cosmic Task: An Exploration of the Primal Paradox through the Consilience of Neurophenomenology, Transpersonal Psychology, Buddhist Insights on Mindfulness, and the Montessori Elementary Education. Master of Education. Endicott College.
  [15] Frankl, V. E. (1966). Self-Transcendence as a Human Phenomenon. Journal of Humanistic Psychology, 6(2), 97–106.
  [16] Frey, J.A., & Vogler, C. (Eds.). (2018). Self-Transcendence and Virtue: Perspectives from Philosophy, Psychology, and Theology (1st ed.). Routledge.
  [17] Garcia-Romeu, A. (2010). Self-transcendence as a measurable transpersonal construct. Journal of Transpersonal Psychology, 42(1), 26–47.
  [18] Ge BH, Yang F. (2023 Jul 7). Transcending the self to transcend suffering. Front Psychol. 14:1113965.
  [19] Ivtzan, I. (2008). Self-actualization: For individualistic cultures only. International Journal on Humanistic Ideology, 1 (2):113-139.
  [20] Jiang, T.; Sedikides, C. Awe motivates authentic-self pursuit via self-transcendence: Implications for prosociality. J. Pers. Soc. Psychol. 2022,123, 576–596.
  [21] Kaufman, S.B. (2020). Transcend: The new science of self-actualization. New York, NY: Tarcher Perige.
  [22] Koltko-Rivera, M. E. (2006) Rediscovering the Later Version of Maslow’s Hierarchy of Needs: Self-Transcendence and Opportunities for Theory, Research, and Unification, Review of General Psychology Vol. 10, No. 4, 302–317.
  [23] Kitson A, Chirico A, Gaggioli A and Riecke BE (2020) A Review on Research and Evaluation Methods for Investigating Self-Transcendence. Frontiers in Psychology. 11:547687.
  [24] Levenson, M. R., Jennings, P. A., Aldwin, C. M., & Shiraishi, R. W. (2005). Self-transcendence: Conceptualization and measurement. The International Journal of Aging & Human Development, 60(2), 127–143.
  [25] Louca, E. P., Esmailnia, S., Thoma, N. (2021) A Critical Review of Maslow’s Theory of Spirituality, Journal of Spirituality in Mental Health, 24:4, 327-343.
  [26] Maslow, A. H. (1993). Various meanings of transcendence. In A. H. Maslow, The farther reaches of human nature (pp. 259–269). New York: Penguin/ Arkana. (Reprinted from Journal of Transpersonal Psychology, 1969, 1(1), 56–66).
  [27] Maslow A. H. (1966) Comments on Dr. Frankl’s paper. Journal of Humanistic Psychology 6(2): 107–112.
  [28] Maslow, A. H. (1971). The farther reaches of human nature (pp. 259–269). New York: Penguin/ Arkana.
  [29] Maslow, A. H. (1979). The journals of A. H. Maslow (R. J. Lowry, Ed.; Vol. 1). Monterey, CA:Brooks/Cole.
  [30] McDonald, D.A.; Holland, D. (2002). Examination of the psychometric properties of the temperament and character inventory self-transcendence dimension. Personality and Individual Differences. 32 (6): 1013–1027.
  [31] Messerly, J.G. (2017), Summary of Maslow on Self-Transcendence, Institute for Ethics and Emerging Technologies, available at: https://ieet.org/index.php/IEET2/more/Messerly20170204 (accessed 20 March 2023).
  [32] Oriol X, Unanue J, Miranda R, Amutio A, Bazán C. Self-Transcendent Aspirations and Life Satisfaction: The Moderated Mediation Role of Gratitude Considering Conditional Effects of Affective and Cognitive Empathy. Front Psychol. 2020 Aug 25;11:2105.
  [33] Roberts, T. B. (1982). Comment on Mathes’s Article. Journal of Humanistic Psychology, 22(4), 97-98.
  [34] Romeu, A. G. (2010). Self-Transcendence as Measurable Transpersonal Construct. The Journal of Transpersonal Psychology, Vol. 42, No.1.
  [35] Smith, M. J. & Liehr P. R (Eds) (2014) Middle range theory for nursing Third edition (P 113) New York: Springer Pub.
  [36] Tornstam. L. (2011) Maturing into Gerotranscendence, Journal of Transpersonal Psychology, Vol. 43 Issue 2, p166-180. 15p.
  [37] Venter, H. (2012). Self-Transcendence: Maslow’s Answer to Cultural Closeness. International Journal of Business, Humanities and Technology, Volume 2, Number 7
  [38] Wong P. T. P. (2016a). Meaning-Seeking, Self-Transcendence, and Well-being. Logotherapy and Existential Analysis. Pp 311-321 Springer International Publishing.
  [39] Wong P. T. P. (2016b). Self-Transcendence: A Paradoxical Way to Become Your Best. International Journal of Existential Psychology & Psychotherapy. Volume 6, Issue 1.
  [40] Wong, P. T. P (2016c) Self-Transcendence as the Path to Virtue, Happiness and Meaning Logotherapy and Existential Analysis, Proceedings of the Viktor Frankl Institute Vienna.
  [41] Yaden, D. B., Haidt, J., Hood, R. W., Jr., Vago, D. R., & Newberg, A. B. (2017). The varieties of self-transcendent experience. Review of General Psychology, 21(2), 143–160.
  [42] Wong, P. T. P. (2016d) From Viktor Frankl’s logotherapy to the four defining characteristics of Self-Transcendence. Paper presented at the research working group meeting for Virtue, Happiness, and the Meaning of Life Project, Columbia, SC.
  [43] Wong PTP, Arslan G, Bowers VL, Peacock EJ, Kjell ONE, Ivtzan I, Lomas T. (2021) Self-Transcendence as a Buffer Against COVID-19 Suffering: The Development and Validation of the Self-Transcendence Measure-B. Front Psychol. 2021 Oct 6;12:648549.
  [44] Yaden, D. B., Haidt, J., Hood, R. W., Jr., Vago, D. R., & Newberg, A. B. (2017). The varieties of self-transcendent experience. Review of General Psychology, 21(2), 143–160.
•   کلمات کلیدی به فارسی : خوداستعلایی، خودشکوفایی، آبراهام مزلو، سلسله مراتب نیازها، ویکتور فرانکل.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Several decades after Abraham Maslow introduced the hierarchy of needs, the model continues to be widely cited not only in psychology but also across other fields in the humanities. During Maslow’s lifetime, the highest level of the hierarchy—self-actualization—was challenged by thinkers such as Viktor Frankl. Frankl argued that self-actualization could not be considered the ultimate stage of human development. Instead, he maintained that self-transcendence represents the true culmination of human growth and aspiration, while self-actualization is better understood as a by-product of that process. Notably, Maslow himself eventually came to accept this criticism. After Maslow’s death, various documents and pieces of evidence have come to light suggesting that he intended to revise his model, although for a number of reasons this revision was never completed. In recent years, these materials have been cited extensively in a growing body of scholarship. If accepted, they point to a revised version of the hierarchy in which self-transcendence occupies a position above self-actualization. Within such a framework, the realization of the self and the fulfillment of one’s personal potential no longer constitute the ultimate end of human development. Rather, the highest stage of development is self-transcendence. Contemporary research further suggests that this stage is strongly associated with important dimensions of mental health.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Self-Transcendence, Self-Actualization, Abraham Maslow, Hierarchy of Needs, Viktor Frankle
•  صفحات : 24-36
•   دانلود فایل ( 904.81 KB )