مداخلات توانمندسازی روان‌شناختی برای کودکان کار: مروری جامع بر مبانی نظری، شیوه‌های مبتنی بر شواهد و پیامدها
  •   آرشیو : نسخه پاییز 1405
  •   کد پذیرش : 141246
  •   موضوع : سایرشاخه‌ها
  • نویسنده/گان : | مجید امینی خوراسگانی، زهرا خسروی
  •   زبان : فارسی
  •   نوع مقاله : پژوهشی
  •   چکیده مقاله به فارسی : این مقاله مروری، پژوهش‌های معاصر درباره مداخلات توانمندسازی روان‌شناختی برای کودکان کار را در پنج حوزه اصلی بررسی می‌کند: ارزیابی ظرفیت‌های روان‌شناختی، اثربخشی مداخلات، سازوکارهای تاب‌آوری و مقابله، نقش توانمندسازی در تعاملات خانوادگی و بین‌فردی، و مسیرهای رشدی. مرور جامعی بر مطالعات تجربی منتشرشده بین ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ با رویکردهای کمی، کیفی و آمیخته انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد مداخلات توانمندسازی روان‌شناختی تأثیرات مثبت معناداری بر پیامدهای روان‌شناختی کودکان کار دارند. آموزش مبتنی بر ذهن‌آگاهی تنظیم هیجانی، تاب‌آوری و بهزیستی روان‌شناختی را بهبود می‌بخشد. بسته‌های توانمندسازی روانی هیجانی، شایستگی اجتماعی نوجوانان آسیب‌پذیر را افزایش و بهزیستی ذهنی کودکان خانواده‌های محروم را بهبود می‌دهند. رویکردهای مبتنی بر پیوند با جامعه از طریق ایجاد دلبستگی‌های سالم و مهارت‌های تنظیم هیجانی، تاب‌آوری را تقویت می‌کنند. مداخلات روانی اجتماعی که عاملیت درون‌فردی و بین‌فردی را هم‌زمان هدف قرار می‌دهند، در محیط‌های کم‌برخوردار تأثیر چشمگیری بر کارکرد روانی اجتماعی داشته‌اند. نتایج نشان می‌دهد توانمندسازی روان‌شناختی سازه‌ای چندبعدی با پشتوانه تجربی قوی برای کودکان کار است. مداخلات اثربخش بر عناصر مشترکی چون خودآگاهی، خودکارآمدی، تنظیم هیجانی، شایستگی اجتماعی و رویکردهای متناسب با زمینه فرهنگی و آگاه از تروما تأکید دارند. ادغام این اصول در سطوح فردی، خانوادگی، مدرسه و جامعه، مسیرهای امیدبخشی برای ارتقای بهزیستی و پیامدهای رشدی کودکان کار فراهم می‌کند.
  •   لیست منابع : [1] Afshani, S. A., Asgari Nadoshan, A., Heydari, M., & Nouriyan Najafabadi, M. (2012). An analysis of street and working children's situation in Isfahan. Journal of Applied Sociology, 23 (4), 85–102. 20.1001.1.20085745.1391.23.4.5.4
    [2] Arshiha, A. S., Heydari, S., & Fakhri, M. (2025). Effect of mindfulness training on happiness, emotion regulation, and psychological capital in students. International Journal of Body, Mind and Culture, 12 (6), 254–263. https://doi.org/10.61838/ijbmc.v12i6.1036
    [3] Bolier, L., Haverman, M., Westerhof, G. J., Riper, H., Smit, F., & Bohlmeijer, E. (2013). Positive psychology interventions: A meta-analysis of randomized controlled studies. BMC Public Health, 13 (1), Article 119. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-119
    [4] Bolton, D. (2025). Untethered: Creating connected families, schools, and communities to raise a resilient generation. Avery.
    [5] Bourdieu, P. (1990). The logic of practice. Stanford University Press.
    [6] Bourdieu, P. (1995). The rules of art: Genesis and structure of the literary field. Stanford University Press.
    [7] Carr, A., Cullen, K., Keeney, C., Canning, C., Mooney, O., Chinseallaigh, E., & O'Dowd, A. (2021). Effectiveness of positive psychology interventions: A systematic review and meta-analysis. The Journal of Positive Psychology, 16 (6), 749–769. 10.1080/17439760.2020.1818807
    [8] Cooper, C. (2015). Wellbeing: A complete reference guide. Wiley.
    [9] Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2002). Handbook of self-determination research. University of Rochester Press.
    [10] Fouladian, M., Toosifar, J., & Vaziri, S. H. (2016). Narrative study of becoming a working child in Mashhad. Journal of Iranian Social Studies and Research, 5 (3), 485–510. https://doi.org/ 10.22059/jisr.2016.60089
    [11] Heidari, M. R., Akbari, H., Amirpour, M., & Majdi, A. A. (2025). The collapse of childhood life: A grounded study on the formation of child labor. Journal of Sociology of Social Institutions, 12 (25).
    [12] ILO & UNICEF. (2021). Child Labour: Global estimates 2020, trends and the road forward. International Labour Organization and UNICEF. 10.22080/ssi.2025.28243.2239
    [13] Kourkoutas, E., Manier, D., & Parmar, P. (2026). Social-emotional development and well-being in childhood and adolescence: Innovative interventions across individual, family, and school contexts. Springer.
    [14] Lorenz, T. (2025). Evidence-based, data-driven, human-centered—new perspectives of positive psychology in the workplace. Gruppe Interaktion Organisation Zeitschrift für Angewandte Organisationspsychologie, 56, 199–202. https://doi.org/10.1007/s11612-025-00827-4
    [15] Luthans, F. (2002). The need for and meaning of positive organizational behavior. Journal of Organizational Behavior, 23 (6), 695–706. https://doi.org/10.1002/job.165
    [16] Mominm, M. Rolla, K. (2026). Well-being, parity and decent work: A meta-analytic review of psychological capital and employee well-being literature. Management Research Review, 49 (2), 234–252. 10.1108/MRR-05-2025-0411
    [17] Meyers, M. C., van Woerkom, M., & Bakker, A. B. (2013). The added value of the positive: A literature review of positive psychology interventions in organizations. European Journal of Work and Organizational Psychology, 22 (5), 618–632. https://doi.org/10.1080/1359432X.2012.694689
    [18] Mohammad, F. (2019). Bourdieu's perspective on the educational field: Beyond conflict and functionalism perspectives. Journal of Educational Foundations, 9 (1), 5–25. 10.22067/FEDU.V9I1.73557
    [19] Moltafet, H., Hazbavi, A., & Moghadam, M. H. (2021). Exploring family contexts and its role in reproducing street child labor in Ahvaz. Social Problems of Iran, 12 (1), 381–402. 10.52547/jspi.12.1.381
    [20] Nafar, N., Fallah, M. H., & Mirzamani Bafghi, S. M. (2026). The effectiveness of psychological empowerment counseling package based on mothers' lived experiences on cognitive-emotional regulation and parenting self-efficacy in female heads of families in Isfahan city. Iranian Journal of Educational Research, 5(1), 1-13.
    [21] Salehi Kozani, P., Ahmadian, H., & Yarahmadi, Y. (2024). Developing a comprehensive package of educational-psychological empowerment based on the lived experience of adolescent girls in divorced families and investigating its effectiveness on their subjective well-being and emotional regulation. Journal of Modern Psychological Research, 19(75), 35-47.10.22034/JMPR.2023.58320.5795
    [22] Sanjar, H. (2002). Causes of adolescent runaway from home [Master's thesis, Allameh Tabatabai University].
    [23] Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
    [24] Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55 (1), 5–14. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.5
    [25] Shams, Z., Sedrpoushan, N., Fallah, M. H., Dehghan, M., & Nazari, A. (2026). The effectiveness of a training package of psychological-emotional empowerment on social competence of single-parent male adolescents. Journal of Applied Psychological Research, 17(1), 291-304. https://doi.org/10.22059/japr.2026.105439
    [26] van Zyl, L. E., Gaffaney, J., van der Vaart, L., Dik, B. J., & Donaldson, S. I. (2023). The critiques and criticisms of positive psychology: A systematic review. The Journal of Positive Psychology, 19 (2), 206–225. https://doi.org/10.1080/17439760.2023.2178956
    [27] Weiss, H. M., & Cropanzano, R. (1996). Affective events theory: A theoretical discussion of the structure, causes and consequences of affective experiences at work. Research in Organizational Behavior, 18, 1–74.
    [28] World Bank. (2025). Psychosocial interventions and women's economic empowerment: Evidence from a mechanism experiment. World Bank Group.
  •   کلمات کلیدی به فارسی : توانمندسازی روان‌شناختی، کودکان کار، تاب‌آوری، تنظیم هیجانی، مداخله، کار کودک.
  •   چکیده مقاله به انگلیسی : This review article examines contemporary research on psychological empowerment interventions for street and working children across five main domains: assessment of psychological capacities, intervention effectiveness, resilience and coping mechanisms, the role of empowerment in family and interpersonal interactions, and developmental pathways. A comprehensive review of empirical studies published between 2018 and 2026 employing quantitative, qualitative, and mixed-methods approaches was conducted. Findings indicate that psychological empowerment interventions demonstrate significant positive effects on psychological outcomes for working children. Mindfulness-based training improves emotional regulation, resilience, and psychological well-being. Psycho-emotional empowerment packages enhance social competence in vulnerable adolescents and improve the subjective well-being of children from disadvantaged families. Community-connected approaches strengthen resilience through healthy attachments and emotional regulation skills. Psychosocial interventions simultaneously targeting intrapersonal and interpersonal agency have shown meaningful impacts on psychosocial functioning in underprivileged settings. Results indicate that psychological empowerment is a multidimensional construct with strong empirical support for working children. Effective interventions share common elements including self-awareness, self-efficacy, emotional regulation, social competence, and trauma-informed, culturally-contextualized approaches. Integrating these principles across individual, family, school, and community levels provides promising pathways for enhancing well-being and developmental outcomes for working children.
  •   کلمات کلیدی به انگلیسی : Psychological empowerment, Working children, Resilience, Emotional regulation, Intervention, Child labor
  •  صفحات : 37-49
  •   دانلود فایل ( 751.82 KB )